Edition: International | Greek

Αρχική » Ανάλυση

Γεωπολιτική της Θάλασσας

Από τις γερμανικές καταβολές και τα εδαφικά της διακυβεύματα, η Γεωπολιτική κυριαρχείται από την ηπειρωτική οπτική

Από: EBR - Δημοσίευση: Δημοσίευση: Δευτέρα, 4 Σεπτεμβρίου 2017

μέγεθος [–] [+]
Κατά Mahan, η Sea Power στηρίζεται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: στη Γεωγραφία, στην ανάπτυξη της ακτογραμμής και στον «χαρακτήρα του λαού». Ο James Stavridis επικαλείται την ανάγκη για διεθνή συνεργασία και δράση, τον συνδυασμό των μέσων τα οποία διαθέτουν οι διάφοροι κλάδοι της εθνικής άμυνας και, τέλος, τη συνεργασία ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα.
Κατά Mahan, η Sea Power στηρίζεται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: στη Γεωγραφία, στην ανάπτυξη της ακτογραμμής και στον «χαρακτήρα του λαού». Ο James Stavridis επικαλείται την ανάγκη για διεθνή συνεργασία και δράση, τον συνδυασμό των μέσων τα οποία διαθέτουν οι διάφοροι κλάδοι της εθνικής άμυνας και, τέλος, τη συνεργασία ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ Ανάλυση

του Γιώργου Πρεβελάκη*

Ασχολείται με τα σύνορα, τα εδάφη, τις εθνότητες και τις μειονότητες. Κύριο μέλημά της ο πολιτικός χάρτης· ο θαλάσσιος χώρος αντιμετωπίζεται ως απλή προέκταση της ξηράς, με περιορισμένη αυτονομία. Αυτή η θεώρηση καθόρισε τις ελληνικές γεωπολιτικές αναπαραστάσεις. Η κατά προτεραιότητα ενσωμάτωσή μας στον ευρωπαϊκό κορμό κατά τις τελευταίες δεκαετίες την ενίσχυσε.

Συνεπαγόμενη είναι και η αμηχανία ορισμένων Ελλήνων πολιτικών έναντι των θαλασσίων διακυβευμάτων- αν, επί παραδείγματι, «υπάρχουν θαλάσσια σύνορα».
Το τελευταίο βιβλίο του Ναυάρχου James Stavridis, πρώην ανωτάτου διοικητή συμμαχικών δυνάμεων στο ΝΑΤΟ και νυν Πρύτανη στην Fletcher School, μπορεί να λειτουργήσει διορθωτικά. Τιτλοφορείται Sea Power, όπως και το περίφημο έργο του Alfred Thayer Mahan, του μεγαλύτερου Αμερικανού στρατηγικού διανοητή τον 19ο αιώνα. Ο James Stavridis αναστρέφει την κλασική γεωπολιτική οπτική: από ηπειρωτική την καθιστά θαλάσσια. Το βιβλίο του απευθύνεται στο ευρύ κοινό, χωρίς να προδίδει την επιστημονική πειθαρχία. Πρόκειται για μια ιδιαιτέρως σημαντική συμβολή στη γεωπολιτική θεωρία. 

Ο συγγραφέας δείχνει ότι, τις περισσότερες φορές, η μοίρα της Ανθρωπότητας κρίθηκε στη θάλασσα· αυτό θα συμβεί και στο μέλλον. Τα συμπεράσματα από τη γεωπολιτική του ανάλυση είναι πολιτικά. Αφορούν τη σχέση των Ηνωμένων Πολιτειών με τη θάλασσα και υποδεικνύουν την επιβεβλημένη πολιτική, ώστε οι κυβερνήσεις να ανταποκριθούν στα νέα παγκόσμια διακυβεύματα. Τι ανάλογα συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν ως προς την Ελλάδα και τον Ελληνισμό;

Κατά Mahan, η Sea Power στηρίζεται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: στη Γεωγραφία, στην ανάπτυξη της ακτογραμμής και στον «χαρακτήρα του λαού». Ο James Stavridis επικαλείται την ανάγκη για διεθνή συνεργασία και δράση, τον συνδυασμό των μέσων τα οποία διαθέτουν οι διάφοροι κλάδοι της εθνικής άμυνας και, τέλος, τη συνεργασία ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα. 

Η Ελλάδα διαθέτει τα παραδοσιακά συγκριτικά πλεονεκτήματα για να αποκτήσει Sea Power. Επιπλέον, ευνοείται από τις πρόσφατες τάσεις. Η διεθνοποίηση της θαλάσσιας δράσης και η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα προσδίδουν σημαντικό ρόλο στην ελληνική ιδιαιτερότητα: οι Έλληνες κατέχουν ένα τεράστιο εμπορικό στόλο. 

Οι δυνατότητες αυτές δεν συγκαλύπτουν, όμως, τις αντιφάσεις και τις δομικές αδυναμίες. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, ο πολιτικός και ο ναυτικός κόσμος είτε αλληλο-αγνοούνται είτε λειτουργούν ανταγωνιστικά. Για τους Έλληνες πλοιοκτήτες, όσο λιγότερο ασχολείται το κράτος με τη δραστηριότητά τους, τόσο το καλύτερο. Θεωρούν ότι ο επαρχιωτισμός της ελληνικής πολιτικής και διοίκησης δεν μπορεί παρά να βλάψει την ανταγωνιστική παγκοσμιοποιημένη δραστηριότητά τους. 

Όμως, ο χαοτικός και έντονα ατομικιστικός κόσμος της ποντοπόρου εμπορικής ναυτιλίας δεν μπορεί να συντονιστεί από μόνος του για να ανταποκριθεί στα διακυβεύματα της Sea Power. Οι εφοπλιστές συνεισφέρουν γενναιόδωρα στην ελληνική κοινωνία- ιδιαίτερα στις τοπικές κοινωνίες της καταγωγής τους· όμως οι δωρεές τους λίγη σχέση έχουν με τη θεματική της θαλάσσιας Γεωπολιτικής. 

Η εδαφική μονομέρεια ως προς την κρατική γεωπολιτική σκέψη και η αδυναμία του εφοπλιστικού κόσμου να αναπτύξει συνολική θεώρηση αφήνουν αναξιοποίητα τα τεράστια ελληνικά πλεονεκτήματα. Η εμπειρία από την εκπροσώπηση της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ έδειξε ότι η θαλάσσια διάσταση απουσιάζει πλήρως από τη διεθνή εικόνα της χώρας μας: δεν καλείται καν σε συσκέψεις σχετικές με τα θαλάσσια διακυβεύματα! Το κράτος περιορίζεται να επωφελείται, πάντοτε προσοδοθηρικά, από τα θαλάσσια γεωπολιτικά assets τα οποία διαθέτει στους συμμάχους- όπως, επί παραδείγματι, τη βάση της Σούδας.

Όπως και σε πολλούς άλλους τομείς της νεοελληνικής πραγματικότητας, δεν υπάρχουν απλές λύσεις για να ξεπεραστούν οι αντιφάσεις. Αντανακλούν αντιθέσεις ανάμεσα στους διάφορους κλάδους του νεοελληνικού έθνους, πολλές από τις οποίες έχουν βαθιές ρίζες. Από την Αρχαιότητα, η Σπάρτη και η Αθήνα εξέφραζαν την αντιπαράθεση ανάμεσα στο  περίκλειστο ορεινό περιβάλλον και τις ευκαιρίες του θαλασσίου ανοίγματος. Περισσότερο πρόσφατα, στους στερημένους ελλαδικούς πληθυσμούς αναπτύχθηκε η μισαλλοδοξία έναντι όσων συμπατριωτών διασώθηκαν από την ανέχεια, καταφεύγοντας στη διασπορά ή στη ναυτιλία. Η θαλάσσια εθελοτυφλία του κράτους και η διακριτική επιφυλακτικότητα του ναυτιλιακού κόσμου έχουν πολιτισμικές ρίζες.

Έστω και χωρίς ελπίδα για άμεσες ριζοσπαστικές τομές, είναι κατ’ αρχήν αναγκαίο να αποκτήσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι, τόσο το κράτος όσο και ο κόσμος της Ναυτιλίας, μια καθαρή συναίσθηση των δυνατοτήτων και των εμποδίων. Η δύσκολη σχέση Ελλαδισμού και Θάλασσας πρέπει να ξεφύγει από την omerta και να ανοιχτεί στον δημόσιο διάλογο. 

Το βιβλίο του James Stavridis μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για μια τέτοια συζήτηση. Παρέμβαση στον δημόσιο διάλογο στην αμερικανική πατρίδα του συγγραφέα, μπορεί να συνδράμει την ανανέωση των ιδεών στη χώρα της καταγωγής του. 

*Καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόνη

Ευρώπη

Το μέλλον της Ευρώπης: Δημιουργία ενός ”Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης” έως το 2025

Με τη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης σε πλήρη εξέλιξη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε χθες το όραμά της για τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης μέχρι το 2025

Οικονομία

Η εποχή των ανορθόδοξων οικονομικών

Μάθαμε στην Οικονομική Θεωρία ότι ''κανονικά'' ,τα χαμηλά επιτόκια προκαλούν ζήτηση χρήματος για επενδύσεις. Αυτό δεν συμβαίνει για πολλά χρόνια τώρα και το ζούμε, το βιώνουμε καθημερινά (όχι μόνο στην Ελλάδα όπως έτσι νομίζουν μερικοί)

Γνώμη

Η τροχοπέδη της δημόσιας διοίκησης

Από: EBR

Στο εξής, καμμία προοπτική ανάπτυξης δεν θα γίνει πράξη αν στην ψηφιακή εποχή δεν ανατραπούν όλα στην απαράδεκτη δημόσια διοίκηση

Περιοδικό

Ηλεκτρονική Έκδοση Τρέχοντος Τεύχους: 4/2017 2017

Τρέχον Τεύχος

4/2017 2017

Δείτε τα παλαιά τεύχη
Συνδρομή
Διαφημιστείτε
Ηλεκτρονική Έκδοση

All contents © Copyright Copyright EMG Strategic Consulting Ltd. 1997-2017. All Rights Reserved   |   Αρχική Σελίδα  |   Disclaimer  |   Website by Theratron