ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΤΟ LOBBYING ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

της Γιάσα Λανγκ *

Ο Νταίηβιντ Χαλ, πολύπειρος πρώην ανταποκριτής ιρλανδικών και φινλανδικών εφημερίδων στην βελγική πρωτεύουσα και διοικητικό κέντρο της Ευρώπης, αποφάσισε –λόγω κρίσης, προφανώς– να αλλάξει επάγγελμα και ρόλο. Σήμερα είναι επίσημος και διαπιστευμένος λομπίστας, διατηρώντας πάντα τις καλύτερες των σχέσεων με τους περισσότερους από τους πρώην συναδέλφους του.

Κατά κύριο λόγο, ο ρόλος του έγκειται στην ενημέρωση των πελατών του για τα τεκταινόμενα στους διαδρόμους των Βρυξελλών, όπου για επιχειρήσεις και φορείς της κοινωνίας των πολιτών η παρουσία είναι εν των ων ουκ άνευ –αν θέλουν να είναι μέσα στα πράγματα και όχι εκτός. Επίσης, κατά περίπτωση, ο Νταίηβιντ προσπαθεί να βρεί ποιες συμμαχίες θα μπορούσαν να συνάψουν οι πελάτες του και σε ποιο επίπεδο λήψεως αποφάσεων είναι δυνατή η παρέμβασή τους για να προωθήσουν θέματά τους ή για να παρεμποδίσουν αρνητικές γι αυτούς ευρωπαϊκές αποφάσεις.

Στο επίπεδο αυτό, λοιπόν, ο ρόλος του lobbying αποκτά ειδικό βάρος, με μεγάλη σημασία. Έτσι, σήμερα στις Βρυξέλλες δραστηριοποιούνται περί τους 10.000 λομπίστες που είναι γνωστοί και αρκετοί από αυτούς καταξιωμένοι. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι στις Βρυξέλλες όλα είναι σκοπίμως φανερά. Οι λομπίστες και οι ομάδες υποστήριξης ειδικών συμφερόντων καλούνται επισήμως να συνεισφέρουν ως εμπειρογνώμονες στο πρώτο στάδιο του νομοθετικού έργου. Όταν συνταχθούν τα σχέδια νομοθετικών πρωτοβουλιών τυπώνονται και μοιράζονται σε όλους προς σχολιασμό. Όσο ενοχλητική κι αν φαίνεται εκ πρώτης όψεως η διαδικασία αυτή, υπάρχουν μερικά επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ της.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα ένας μικρός και αποτελεσματικός μηχανισμός και, από την άλλη, να ξέρει και να μπορεί να τα κάνει όλα μόνη της. Με άλλα λόγια: η γνώση είναι μία ολόκληρη βιομηχανία και η προσφυγή στους ειδήμονες είναι απαραίτητη. Ακόμα σημαντικότερο, ίσως, να είναι ότι η διαδικασία αυτή επιτρέπει στην Κομισιόν να αποκτά μία υποστηρικτική βάση. Πολλοί υποστηρίζουν πως η προσφυγή στους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες είναι θετική.

Αλλά, φυσικά, το ερώτημα είναι αν στο γήπεδο ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για όλες τις ομάδες συμφερόντων. Κατά πόσον διαθέτουν τα ίδια μέσα ένας δημόσιος ελεγκτικός μηχανισμός με ελάχιστη χρηματοδότηση και μία μεγάλη, πλούσια εταιρεία; Οι επικριτές υπογραμμίζουν την σημασία της οικονομικής ανισότητας: «Οκτώ φορές στις δέκα νικάει αυτός με τα περισσότερα λεφτά», λέει ο Έρικ Βεσέλιους, του Παρατηρητηρίου Ευρωπαϊκών Επιχειρήσεων. «Υπάρχουν ένα σωρό παραδείγματα νομοθετικών πρωτοβουλιών που τροποποιήθηκαν σε βαθμό που να γίνουν πραγματικά αγνώριστα, τόσο που τα παράτησαν οι ίδιοι οι εισηγητές τους». Αναφέρει χαρακτηριστικά την προσπάθεια να μπουν σημάνσεις στα τρόφιμα: πράσινο για τα υγιεινά, κόκκινο για τα ανθυγιεινά. Τελικά, τίποτα δεν έγινε. «Αυτό οφείλεται αποκλειστικά στην γιγάντια αντίσταση της βιομηχανίας τροφίμων», επισημαίνει.

Σε ορισμένους τομείς, η ανισορροπία στους συσχετισμούς δύναμης είναι εξόφθαλμη. «Η Σίτιγκρουπ έχει σαράντα άτομα στις Βρυξέλλες», λέει ο πρώην λομπίστας Πιμ Βαν Μπόλεκαμ. Όμως, στην αντίπερα όχθη, για την ώρα τουλάχιστον, παρά την χρηματοοικονομική κρίση οι μηχανισμοί ελέγχου των τραπεζών δεν είναι από τους πιο αποτελεσματικούς. Γι αυτό και οι Αμερικανοί πιέζουν τους Ευρωπαίους για αυστηρότερη εποπτεία, ενώ ζητούν να μπορούν και οι ίδιοι να έχουν πρόσβαση στα βιβλία των τραπεζών.

Ισχυρά λόμπυ είναι επίσης αυτά του λιανεμπορίου, της βιομηχανίας τροφίμων και της διοίκησης των επιχειρήσεων. Μέχρι σήμερα έχουν μπλοκάρει αρκετές αποφάσεις και γενικά η φωνή τους ακούγεται. Το ίδιο συμβαίνει και με αρκετές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), ειδικά στους τομείς του περιβάλλοντος και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπου η παρουσία τους είναι ισχυρή.

Τον τελευταίο καιρό, πολλές και αποτελεσματικές είναι και οι ομάδες του Διαδικτύου –οι οποίες με την πίεσή τους οδήγησαν σε πανωλεθρία τις μεγάλες κινηματογραφικές και μουσικές επιχειρήσεις όταν τέθηκε το θέμα επικυρώσεως της συμφωνίας ACTA ενάντια στην πειρατεία. Οι καινοτόμοι της ψηφιακής μουσικής μπόρεσαν και έπεισαν τους ανθρώπους της Επιτροπής και του Ευρωκοινοβουλίου ότι, σε μία ταχύτατα αναδυόμενη αγορά, παλαιές ρυθμίσεις και ξεπερασμένα προνόμια είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Αυτή είναι μια άλλη ισχυρή πραγματικότητα, που στις Βρυξέλλες αποκτά όλο και περισσότερους οπαδούς.

* Αρθρογράφος στην ολλανδική εφημερίδα De Groene Amsterdammer