ΤΟ «ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ» ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Με τα περισσότερα από αυτά που γράφει ο Νίκος Παπανδρέου στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Οικονομική Επιθεώρηση που εκδίδει η Αλεξάνδρα Βοβολίνη, ο υπογράφων συμφωνεί κα επαυξάνει. Για παράδειγμα, ο Ν.Παπανδρέου γράφει:

«Το 2021, η χώρα μας θα γιορτάσει διακόσια χρόνια ζωής. Ο κρατικός μηχανισμός, όπως τον έχουμε γνωρίσει, δεν μπορεί να επιζήσει πια. Όμως, το ελληνικό κράτος δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες.

Μικρό παράδειγμα πρόσφατο: Παρά την τεράστια βαρύτητα και την επένδυση στη μόρφωση που κάνει η ελληνική οικογένεια, μάθαμε ότι οι έλεγχοι λογαριασμών εξωτερικού «κολλούν» επειδή δεν γνωρίζουν ξένη γλώσσα ή κομπιούτερ οι δημόσιοι υπάλληλοί μας. Η γραφειοκρατία έχει σημειώσει ορισμένες επιτυχίες στον τομέα του κράτους πρόνοιας, αλλά με τεράστια σπατάλη, ενώ πολλές φορές βρίσκεται υπό τον έλεγχο διαφόρων συμφερόντων και φατριών, όχι μόνον ιδιωτών αλλά και δημοσίων υπαλλήλων. Έτσι, πολεμάει τις μεταρρυθμίσεις (όχι μόνο τις πρόσφατες, αλλά ανέκαθεν) και περιορίζει τις ελευθερίες. Ο δυναμισμός της οικονομίας τορπιλίζεται εκ των έσω, εδώ και πολλές δεκαετίες. Σήμερα πια δεν γνωρίζουμε πού αρχίζει και πού τελειώνει το κράτος και, το χειρότερο, μια τέτοια γραφειοκρατία και ένα τέτοιο κράτος δύσκολα μπορεί να εκπροσωπήσει τις αξίες του έθνους και την θέληση του λαού. Δεν είναι μόνο ότι το ελληνικό κράτος, όπως έχει δομηθεί ως σήμερα, δεν θα αντέξει την κρίση. Οι νέες μορφές καπιταλισμού, πιστεύω, θα σαρώσουν ό,τι έχει απομείνει από τις παραδοσιακές μορφές του κράτους πρόνοιας».

Ο αρθρογράφος προσθέτει επίσης ότι «η δυσλειτουργία επιτρέπει στον καθένα να αμφισβητήσει το καθήκον του ως πολίτης και να αποφύγει συνειδητά τις υποχρεώσεις του. Μπορεί να φτάσει στην άρνηση για ο,τιδήποτε έχει σχέση με το κράτος, που φυσικά δεν αποτελεί απάντηση στις δυσλειτουργίες του …

Άσχετα από το ποιος φταίει για την σημερινή κατάσταση (τα κόμματα, οι πολίτες, όλοι μαζί, συγκεκριμένες νοοτροπίες), εκείνο που δεν θα συγχωρέσει κανείς είναι να μην βρεθεί τρόπος να κάνουμε τα πρώτα βήματα προς μια πιο δημιουργική, παραγωγική και απελευθερωμένη από «ταμπού» χώρα. Όσοι κρατάνε πίσω την χώρα (πρώτοι-πρώτοι οι λαϊκιστές και οι λαϊκίζοντες) θα έχουν το μεγάλο μερίδιο του βάρους της αποτυχίας».

Μπροστά λοιπόν σε αυτή την απελπιστική κατάσταση, ο Νίκος Παπανδρέου τονίζει ότι «μια νέα ελληνική επανάσταση είναι το ζητούμενο». Επανάσταση ιδεών και προτάσεων, γράφει, χωρίς περιορισμούς…

Όμως, πιστεύει ο αρθρογράφος, για την επανάσταση αυτή απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας. Χρειάζεται προσπάθεια να απελευθερώσουμε τον εαυτό μας από τον τελώνη της σκέψης μας, τον φρουρό που μόλις πάμε να αρθρώσουμε κάτι καινούργιο και ριζοσπαστικό το σταματά πριν καν βγει από μέσα μας…

Όπως αναφέρουμε και στην αρχή, δεν έχουμε καμμία διαφωνία με τις προτάσεις του Νίκου Παπανδρέου. Είναι δε πολύ θετικό το γεγονός ότι ο αδελφός του πρώην πρωθυπουργού και γυιος του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ στην ουσία συντάσσεται με θέσεις και απόψεις τις οποίες πάνω από τριάντα χρόνια διατυπώνουν στην Ελλάδα φιλελεύθεροι διανοούμενοι και πολιτικοί που ένα αδυσώπητο σύστημα κρατισμού και νεποτισμού έθεσε στο περιθώριο. Ακόμα χειρότερα, στην διάρκεια των 39 μεταπολιτευτικών ετών, το σύστημα αυτό δημιούργησε ισχυρές κοινωνικές αρθρώσεις αδιάβροχες σε κάθε πρόοδο, κατέλαβε και εκχυδάϊσε το πνευματικό, πολιτιστικό και μηντιακό εποικοδόμημα, διέλυσε την οικονομία, διάβρωσε την δικαιοσύνη και τώρα ετοιμάζεται να παίξει τα ρέστα του. Είναι δε συνειδητή η προσπάθειά του να εξαχρειώσει και την νεολαία, ώστε να προετοιμάσει το έδαφος για τις υποτιθέμενες «μεγάλες ληστείες του μέλλοντος».

Το πρόβλημα όμως είναι ότι διεθνώς μάς έχουν καταλάβει. Και αυτοί που ονειρεύονται «μάσες με χρυσά κουτάλια», γρήγορα θα βρεθούν στα σκουπίδια. Εξάλλου, εκεί είναι και η θέση τους. Συνεπώς, ανατροπές θα μπορέσουν να γίνουν –αλλά μόνον όταν ο χρόνος μάς έχει απαλλάξει από τα απορρίμματα που κληρονόμησαν οι γενιές του σήμερα και του αύριο.