του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου
Καμμιά από τις ενέργειες και πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι τυχαία. Γι’ αυτό και οι αποφάσεις του αποδίδουν, παρά τον φαινομενικά απρόβλεπτο χαρακτήρα τους. Αυτός είναι και ο λόγος που το 2025 – όσο και αν αυτό δεν αρέσει σε κάποιους – για τον ένοικο του Λευκού Οίκου ήταν μια πολύ καλή χρονιά με επιτυχία σε όλα τα μέτωπα. Πλην όμως απομένει να δούμε τις παρενέργειες των «επιτυχιών» του τους μήνες που έρχονται, γιατί τα γεγονότα δεν έχουν μόνο άμεσες επιπτώσεις.
Μπορεί έτσι οι αυξήσεις των δασμών του να μην κατέστρεψαν το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα, και να γέμισαν τα κρατικά ταμεία των ΗΠΑ, έχουν δημιουργήσει όμως αβέβαιο διεθνές εμπορικό περιβάλλον και αυτό δεν είναι ούτε για την Αμερική θετικό. Μπορεί ο πληθωρισμός να μην εκτοξεύθηκε στα ύψη, οι κερδοσκόποι όμως καραδοκούν και οι διεθνείς ροές κεφαλαίων πέφτουν. Γιατί άραγε?
Οι εμπορικοί εταίροι τής Αμερικής απορρόφησαν, ένα σημαντικό μέρος του κόστους των δασμών .εις βάρος όμως της μακροοικονομικής τους σταθερότητας.. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ναι μεν πληρώνεται από τους Ευρωπαίους, αλλά ποιες αμερικανικές επιχειρήσεις θα κάνουν λιγότερες πωλήσεις στην ΕΕ?. Οι εταίροι του ΝΑΤΟ μπορεί να έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ τους και να αγοράσουν αμερικανικά όπλα, στο μέτρο όμως που ο Τράμπ φτύνει την Ευρώπη, πιθανότατα να βρεθεί προ εκπλήξεων
Εσχάτως δε «μπούκαρε» και στη Βενεζουέλα και συνέλαβε έναν μαφιόζο δικτάτορα που δια της βίας βρισκόταν στην εξουσία και που πρωτοστατούσε στις πωλήσεις ναρκωτικών στις ΗΠΑ. Από την άλλη πλευρά το Ανώτατο Δικαστήριο υποστηρίζει σε μεγάλο βαθμό την ατζέντα του, εως πότε όμως και με ποιες επιπτώσεις για έναν πρόεδρο όχι ιδιαίτερα δημοφιλή
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η Χαμάς έχει σχεδόν καταστραφεί. Η Χεζμπολάχ αποδεκατίζεται και παραπαίει. Το καθεστώς Άσαντ στη Συρία είναι ιστορία. Ο φίλος του Μπέντζαμιν Νετανιάχου είχε – και εξακολουθεί να έχει – ένα σε μεγάλο βαθμό ελεύθερο χέρι στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη για να συνεχίσει την πολιτική του για ένα «Μεγάλο Ισραήλ», εξαλείφοντας τη λύση των δύο κρατών. Ο «άξονας της αντίστασης» του Ιράν παραπαίει και οι αγιατολλάδες ψάχνουν για καταφύγια σε άλλες χώρες Η αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη φαίνεται πιο πιθανή από ποτέ.
Οι ΗΠΑ έχουν επαναβεβαιώσει τον πλήρη έλεγχο της αυλής τους και απωθούν τα κινεζικά ερείσματα στην Αμερική. Η Κούβα και η Γροιλανδία φαίνονται οι επόμενες στη λίστα του προέδρου. Ακολουθώντας την ατζέντα του, δείχνει ελάχιστο σεβασμό για τον αμερικανικό δίκαιο και καθόλου για το αντίστοιχο διεθνές . Προέχει η ηθική του, τονίζει προς κάθε κατεύθυνση.
Ποιο είναι όμως το ηθικό ανάστημα του Τράμπ? Μήπως οι παλαιές φιλίες του με ανθρώπους της KGB στις ΗΠΑ και τον αποβιώσαντα Επστάιν? Μήπως οι κομπίνες του για να αποφύγει μια πτώχευση 6 δις δολαρίων? Μήπως οι πτυόμενοι και εκβιαζόμενοι από τον Τράμπ Ευρωπαίοι ηγέτες θα έπρεπε να του κοινοποιήσουν τους εκρηκτικούς φακέλους που έχουν για τον βίο και την πολιτεία του ?
. Στη σημερινή διεθνή γεωπολιτική συγκυρία, η καταστροφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) , είναι αναπόσπαστο μέρος της αντίληψής του Ντόναλντ Τράμπ για μια νέα παγκόσμια τάξη. Η Ευρώπη, όπως γράφει και ο Φράνκ Χόφερ στον ιστότοπο Social Europe, με την πολυμέρεια που βασίζεται σε κανόνες και τις δημοκρατίες της, που εξακολουθούν να είναι σε μεγάλο βαθμό άθικτες, είναι το πιο σημαντικό αντιμοντέλο στον πολυπολισμό των μεγάλων δυνάμεων. Και από την άποψη αυτή ο Τραμπ, μαζί με Κίνα και Ρωσία μπαίνει για καλά στο «παιχνίδι» αποδυνάμωσης της ΕΕ. Από μόνο του, το γεγονός αυτό θα πρέπει να αφυπνίσει τους Ευρωπαίους ηγέτες.
Υπάρχει, για την Ευρώπη – δεδομένων των προφανών αδυναμιών της – μια εναλλακτική λύση για να μιλήσει με τον Τραμπ; Αντί να φοβάται τα πάντα, η ΕΕ θα πρέπει να ξεκινήσει με δύο ομολογουμένως αμφισβητήσιμες υποθέσεις: η Ρωσία είναι πολύ αδύναμη για να κατακτήσει την Ευρώπη.
Οι ΗΠΑ είναι πολύ προβληματικές για να κυριαρχήσουν στον κόσμο. Δεδομένης της πολιτικής βούλησης, η Ευρώπη είναι αρκετά ισχυρή για να βοηθήσει την Ουκρανία να υπερασπιστεί την ανεξαρτησία της. Ναι, θα είναι μια πικρή και εύθραυστη περίοδος για την Ουκρανία, αλλά μπορεί να κερδίσει την ειρήνη όσο παραμένει ένα ανεξάρτητο κράτος που ενσωματώνεται στην Ευρώπη. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ευρώπη πρέπει να γίνει η άγκυρα για μια νέα έννοια της μη ευθυγράμμισης. Παραμένει ο φάρος της ελπίδας ότι η δημοκρατία μπορεί να επιβιώσει από την παγκόσμια επίθεση που αντιμετωπίζει.
Η πρόσκληση σε συζήτηση μεγάλων δημοκρατικών χωρών, όπως η Βραζιλία, το Μεξικό, ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Νότια Αφρική και η Ινδία, σε μια μορφή συνεργασίας, που υποστηρίζει την ιδέα του πολυμερισμού έναντι του πολυπολισμού, θα ήταν μια καλύτερη στρατηγική από το να ελπίζουμε ότι ο Τραμπ δεν εννοεί αυτό που λέει. Αυτές οι χώρες μαζί είναι αρκετά μεγάλες για να σχηματίσουν ένα αντίβαρο, με την ΕΕ, παρά με Κίνα και Ρωσία.
Ωστόσο, αυτό απαιτεί θάρρος και ηγεσία. Το γεγονός ότι η συμφωνία Mercosur, μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, καθυστερεί και πάλι επειδή κάποιοι ηγέτες ενδίδουν στα λόμπι των αγροτών τους δείχνει ότι δεν ανταποκρίνονται στη στιγμή. Η Ευρώπη δεν θα είναι σε θέση να οικοδομήσει συμμαχίες με χώρες του Παγκόσμιου Νότου εάν δεν είναι πρόθυμη να προσφέρει κάτι σε αντάλλαγμα.
Για να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες προκλήσεις, η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρούς θεσμούς και πλειοψηφική λήψη αποφάσεων σε βασικούς τομείς πολιτικής. Το πιο σημαντικό, οι κυβερνήσεις πρέπει να πείσουν τους πολίτες τους ότι είναι δυνατό και επιθυμητό να υπερασπιστούμε τις κοινωνίες μας. Οι χώρες-μέλη της ΕΕ, διαθέτουν ισχυρά κοινωνικά κράτη που μπορούν να στηρίξουν μια νέα ανάπτυξη. Το πρόβλημα είναι ποιος θα ανοίξει τις πόρτες της.
Μια Ευρώπη στην οποίαν γεννήθηκαν και διέπρεψαν οι πατέρες της πολιτικής Οικονομίας και της βιομηχανικής επανάστασης, δεν μπορεί να γίνεται έρμαιο νάρκισσων λαϊκιστών που το μόνο που γνωρίζουν να κάνουν είναι οι υπέρ τους συμφωνίες.
