ΕΝΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΜΠΑΣΤΙΑ

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Το ότι στην Ελλάδα της κρίσης και του άκρατου κρατισμού εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σε μετάφραση του Θαν.Σαμαρτζή, ένα από τα βιβλία του Φρεντερίκ Μπαστιά –ίσως του σημαντικότερου Γάλλου φιλελεύθερου στοχαστή του 19ου αιώνα (1801-1850)– απετέλεσε μία πολύ ευχάριστη έκπληξη. Ιδιαίτερα δε στην σημερινή περίοδο, που οι δυνάμεις του κρατισμού και της αρπαγής στην Ελλάδα δίνουν τον υπέρ βωμών και εστιών αγώνα για να διατηρήσουν προσόδους, προνόμια, εξουσίες και αρπακτικά δικαιώματα. Θέλουν να διατηρήσουν, δηλαδή, όλα αυτά για τα οποία ο Φρεντερίκ Μπαστιά έδωσε αγώνες να καταργηθούν.

Πολύ πριν η Μάργκαρετ Θάτσερ διατυπώσει την φράση ότι «το πρόβλημα με τον σοσιαλισμό είναι πως τελειώνει όταν τελειώνουν τα χρήματα των άλλων», ο Φρεντερίκ Μπαστιά, σε αγόρευσή του ενώπιον της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, είχε με χαρακτηριστική ενάργεια εκφράσει την άποψή του για την λειτουργία του κρατικού παρεμβατισμού στην αγορά με την μνημειώδη φράση: «Το Κράτος είναι ο μεγάλος μύθος μέσω του οποίου όλος ο κόσμος προσπαθεί να ζήσει με έξοδα όλου του κόσμου».

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής κ. Ι.Ληξουριώτης, αυτό το μήνυμα στέλνει ο Μπαστιά με την συλλογή μικρών οικονομικών κειμένων του, που εκδόθηκαν από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης με τον ελληνικό τίτλο «Η σπασμένη τζαμαρία» και υπότιτλο «Η πολιτική οικονομία σε 12+1 παραμύθια». Ο συγγραφέας, στην μικρή αυτή συλλογή, με χαριτωμένο τρόπο, διδάσκει ότι δεν είναι δυνατόν το μεμονωμένο επεισόδιο να αξιολογείται σωστά ως προς τις επιπτώσεις του στα πρόσωπα και την οικονομία, εάν η κρίση και οι εκτιμήσεις μας γι αυτό καθηλώνονται στην εν-τύπωση του αμέσως ορατού.

Ο Φρεντερίκ Μπαστιά –που διατηρεί σημαίνουσα θέση μεταξύ των θεμελιωτών της φιλελεύθερης σκέψης– έζησε και δημιούργησε το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Με το συγγραφικό και πολιτικό του έργο δεν σταμάτησε να μάχεται κατά του προστατευτισμού, να προωθεί την ελευθερία των συναλλαγών, να υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να προσπαθεί να διαλύσει τους μύθους και τις πλάνες που διατηρούνται γύρω από την λειτουργία του κράτους. Στα κείμενά του χρησιμοποιεί το άμεσο και παιδαγωγικό ύφος, γράφει με έντονη την αίσθηση της σάτιρας και είναι απολαυστικά σκωπτικός, με αποτέλεσμα τα γραπτά του να θέλγουν ισχυρά και τον πιο δύσπιστο αναγνώστη.

Σε μια εποχή όπως η σημερινή, που το νάρκισσο «φαίνεσθαι» τραγανίζει σαν ακρίδα τον Λόγο, η οξυδερκής σκέψη του Φρεντερίκ Μπαστιά προσφέρει ένα αποτελεσματικό εργαλείο στο καθημερινό συναρπαστικό ταξίδι μας για την ανακάλυψη της ουσίας των πραγμάτων. Ο ιδιοφυής αυτός άνθρωπος της θεωρίας και της δράσης, με την απλή και γλαφυρή γραφή που χρησιμοποιεί στα κείμενα που περιλαμβάνονται στην «Σπασμένη τζαμαρία», μάς επιβεβαιώνει και πάλι ότι η επιστημονική σοβαρότητα δεν ταυτίζεται με το βαρύγδουπο του ύφους.

Και αυτό το τελευταίο μάς προσφέρουν κατά κόρον στην Ελλάδα κάποιοι επαγγελματίες της επικοινωνίας οικονομολόγοι, οι οποίοι, γνωρίζοντας την συνολική άγνοια που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία και τον κλειστό χαρακτήρα της, έχουν κάθε ευκολία να πωλούν «φύκια για μεταξωτές κορδέλλες» –συνεπικουρούμενοι στην προσπάθειά τους αυτή και από αδίστακτους «δημοσιογράφους», που βλέπουν ότι οι ευκαιρίες για μεγάλες αρπαχτές οδεύουν προς το χρονοντούλαπο της Ιστορίας.