του Αθαν.Χ.Παπανδρόπουλου
Με το κόστος δανεισμού να επιστρέφει στο προσκήνιο διεθνώς καθώς τα χρέη πολλών χωρών ως προς το ΑΕΠ βρίσκονται κοντά ή σε ιστορικά επίπεδα ρεκόρ, τα κρατικά ελλείμματα ξαναμπαίνουν στο περισκόπιο των αγορών και μαζί τους οι κρατικές δαπάνες και έσοδα. Με αποτέλεσμα η διεθνής οικονομία να έχει μία ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της. Αυτήν του ανερχόμενου παγκόσμιου χρέους. Η δε κατάσταση επιδεινώνεται από την ασυνάρτητη αμερικανική πολιτική ,τόσο στη Μ. Ανατολή όσο και στο διεθνές εμπόριο.
Συνεπώς υπό άλλες συνθήκες, η Ελλάδα θα βρισκόταν στο διεθνές προσκήνιο αλλά αυτό δεν συμβαίνει. Επιπλέον, οι συγκλίνουσες εκτιμήσεις των αναλυτών για την πορεία των ελληνικών δημοσιονομικών τα επόμενα χρόνια είναι θετικές. Οχι όμως χωρίς κάποιες επιφυλάξεις.
Όμως, τίποτα δεν είναι γραμμένο σε πέτρα και η ελληνική ιστορία διδάσκει ότι οι δυσάρεστες εκπλήξεις είναι περισσότερες από τις ευχάριστες.
Αξίζει λοιπόν να ρίξουμε μια ματιά στην πλευρά της δημοσιονομικής εξίσωσης που είναι οι κρατικές δαπάνες. Κι αυτό γιατί οι πολιτικοί, ανεξαρτήτως πολιτικού κόμματος, έχουν την τάση να τις αυξάνουν, επικαλούμενοι υπαρκτές ανάγκες. Κατά τα λοιπά 7 Ελληνες στους 10 θέλουν αλλαγές πίσω από τις οποίες υποκρύπτεται η άνοδος των κρατικών δαπανών.
Για όσους ίσως το έχουν ξεχάσει. Το 2007, όταν το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της Ελλάδας, έφθασε στο υψηλότερο σημείο της σύγχρονης ιστορίας, οι δαπάνες της γενικής κυβέρνησης αντιστοιχούσαν στο 47,5% του ΑΕΠ.
Οι δημόσιες δαπάνες διογκώθηκαν περισσότερο τα δυο επόμενα χρόνια και σε συνδυασμό με την μείωση του ΑΕΠ, ανέβηκαν στο 50,7% του ΑΕΠ το 2008, στο 54,1% το 2009 για να υποχωρήσουν στο 52,5% του ΑΕΠ το 2010 όταν η χώρα μπήκε στο 1ο μνημόνιο. Η μεγάλη ύφεση ώθησε τις δαπάνες στο 54,1% του ΑΕΠ το 2011 σύμφωνα με την Eurostat.
Από τότε έχει χυθεί πολύ νερό στο αυλάκι. Οι δαπάνες της γενικής κυβέρνησης (κεντρική διοίκηση και ευρύτερος δημόσιος τομέας) έχουν υποχωρήσει στο 48% του ΑΕΠ, υποβοηθούμενες από την αύξηση του οικονομικού προϊόντος με βάση τα στοιχεία τoυ ΔΝΤ για το 2024. Το νούμερο δεν άλλαξε δραματικά το 2025 καθώς πήγε στο 48,3% ενώ εκτιμάται ότι θα ανέβει στο 49% του ΑΕΠ το 2026.
Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση συνεχίζει να δαπανά το μισό περίπου του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Ελλάδα να παραμένει στη τοπ 10αδα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) με τις υψηλότερες δημόσιες δαπάνες αναλογικά όπως μπορείτε να δείτε στον κατωτέρω πίνακα του Ιshwardi Ιshak που βασίζεται σε στοιχεία του ΔΝΤ.
Η Φινλανδία, η Γαλλία, η Αυστρία, το Βέλγιο και η Ιταλία με κρατικές δαπάνες πάνω από 50% του ΑΕΠ απαρτίζουν τις πιο γαλαντόμες χώρες της ΕΕ. Στον αντίποδα, Κύπρος, Τσεχία και Πορτογαλία καταγράφουν τις μικρότερες κρατικές δαπάνες ως προς το ΑΕΠ το 2024.
Όμως, θα ήταν παράλειψη να κοιτάζουμε τις συνολικές κρατικές δαπάνες ως προς το ΑΕΠ της Ελλάδας χωρίς να τις συγκρίνουμε ανά τομέα με τους αντίστοιχους μέσους όρους της ΕΕ καθώς είναι πιο δύσκολο αυτό να γίνει ανα χώρα.
Τι διαπιστώνουμε;
Όπως θα περίμενε κάποιος η Ελλάδα δαπανά περισσότερα για την εθνική της άμυνα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με βάση την μεθοδολογία του ΝΑΤΟ, οι αμυντικές δαπάνες εκτιμάται ότι θα φθάσουν το 3,65% το 2026 αν και η μεθοδολογία της Eurostat τις τοποθετεί πάνω από 2% και είναι σχεδόν διπλάσιες από τον μέσο όρο στην ΕΕ.
Επίσης, η Ελλάδα δαπανά περισσότερα χρήματα για συντάξεις και επιδόματα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ενώ το ίδιο ισχύει για τις γενικές δημόσιες υπηρεσίες και την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους σύμφωνα με την Κομισιόν.
Από την άλλη πλευρά, η χώρα δαπανά λιγότερα για την εκπαίδευση και την υγεία σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Έχει λοιπόν σημασία πόσα χρήματα δαπανά μια χώρα αλλά είναι σημαντικό επίσης πού τα ξοδεύει
