του Μάριου Κουκουνάρα Λιάγκη
Kόμματα και βουλευτές χτυπούν την πόρτα της ελληνικής Βουλής με σημαία οπισθοδρομικές απόψεις για την εκπαίδευση και την παιδεία στην Ελλάδα. Οι έννοιες της μόρφωσης, της θρησκείας ή της πατρίδας χρησιμοποιούνται με νοήματα που δεν δικαιολογούνται σε μια εποχή που ο κόσμος μετασχηματίζεται ραγδαία με την κατάργηση των συνόρων και τη τεχνητή νοημοσύνη.
Την ίδια ώρα άνθρωποι πνίγονται στη θάλασσα για ένα καλύτερο αύριο, με το όνειρο ενός νέου κόσμου. Αυτό ο κόσμος που έχουμε εμείς δημιουργήσει χρειάζεται να γίνει, για τον Gert Biesta, το κέντρο της εκπαίδευσης που παρέχουμε στα παιδιά μας.
«…πώς εμείς, ως άνθρωποι, υπάρχουμε «μέσα» και «με» τον κόσμο, φυσικό και κοινωνικό είναι το κεντρικό, θεμελιώδες και απόλυτο ερώτημα που θα πρέπει να απαντά η εκπαίδευση».
Αποτελεί ουσιαστική ανατροπή να απομακρυνθεί η εκπαίδευση από την προσπάθειά της να έχει στο κέντρο της τον μαθητή και τη μάθησή του.
Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα της εκπαίδευσης.
Για τον Biesta η «μάθηση» πάνω από όλα έχει καταστρατηγήσει αυτό που είναι η εκπαίδευση. Και είναι, κατά Foucault, πράξη (praxis), που αλλάζει τον όλο άνθρωπο. Όλοι μαθαίνουν. Και όσοι τώρα ζητούν την ψήφο μας με ρατσιστικές αντιλήψεις για την κοινωνία μας έμαθαν και αυτοί σε κάποιο σχολείο. Έχουν μάλιστα προχωρημένη εκπαίδευση με πτυχία Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Αλλά σημασία έχει τι κάνει τελικά ο καθένας όσα μαθαίνει, ποιο αποτέλεσμα έχει η εκπαίδευση που λαμβάνει. Υπάρχει για τον Biesta εδώ ένας διαρκής κίνδυνος. Δεν έχουν σημασία μόνο πόσες γνώσεις και ικανότητες κατακτήσαμε ή λένε τα πτυχία μας ότι αποκτήσαμε.
Είμαστε τελικά έτοιμοι να «πράξουμε» στον κόσμο, να ζήσουμε ως υποκείμενα της ίδιας της ζωής μας;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα καταδεικνύει αν έχουμε λάβει «καλή εκπαίδευση» (good education) και αυτή δεν διαμορφώνεται μόνο από ένα καλό κανονιστικό πλαίσιο. Δεν αρκούν οι νόμοι που εφαρμόζουν τα επιστημονικά επιτεύγματα. Η εκπαίδευση δεν είναι εφαρμοσμένη ψυχολογία, εφαρμοσμένη κοινωνιολογία, εφαρμοσμένη νευροεπιστήμη, εφαρμοσμένη θεωρία μάθησης και ούτω καθεξής. Αν είναι αυτό τότε δεν εκπαιδεύει τον «άνθρωπο» να κάνει τον κόσμο δικό του και να τον βελτιώσει για όλους αλλά μαθαίνει τον «άνθρωπο» να ζει, όπως τον θέλει ο κόσμος. Και αυτό είναι ένα διαρκές έγκλημα που ζούμε ήδη τα αποτελέσματά του.
Να τα συζητήσουμε αυτά και άλλα με τον ίδιο τον Gert Biesta πριν εγκληματήσουμε, ψηφίσουμε δηλαδή, φαίνεται να είναι μια πολύτιμη ευκαιρία. Όχι μόνο γιατί θα φωτίσει πλευρές που είναι σημαντικές για το μέλλον μας, αλλά και γιατί ο ίδιος είναι ανοιχτός στη συζήτηση ως πραγματικός δάσκαλος που «χαρίζεται» και χαίρεται για αυτό.
O Gert Biesta (www.gertbiesta.com) είναι Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας και στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε 20 διαφορετικές γλώσσες, όπως κινέζικα, ισπανικά, γερμανικά και ιαπωνικά. Σύμφωνα με το www.research.com είναι στους 7 κορυφαίους στοχαστές ανάμεσα σε 200 και ο μόνος που εστιάζει στη φιλοσοφία της Παιδείας.
Είναι σημαντικό που θα βρίσκεται στην Ελλάδα καλεσμένος του Learn Inn ΕΚΠΑ ακριβώς πριν τις εκλογές.
23.6, 18:00 – 20:30 Ανοιχτή ομιλία και συζήτηση, Κεντρικό κτήριο ΕΚΠΑ. Αμφιθέατρο Άλκης Αργυριάδης και live streaming μέσω zoom. 24.06, 9:30 – 14:00, Πανεπιστημιούπολη, Κτήριο Θεολογικής Σχολής, Παιδαγωγικό Εργαστήριο.
*πρώτη δημοσίευση: Ιn.gr
