του Στέφανου Γιαλαμά*
Σήμερα περισσότερο από ποτέ τα ακαδημαϊκά ιδρύματα οφείλουν να παρέχουν στους νέους τα απαραίτητα εργαλεία μόρφωσης για να ανταποκρίνονται στις κρίσιμες, πολύπλοκες και πολυδιάστατες προκλήσεις της σημερινής κοινωνίας. Οι συνθήκες απαιτούν από τους μαθητές να είναι στοχαστές και ταυτόχρονα δημιουργικοί, ανοιχτοί σε καινοτόμους ιδέες, συνετοί και ισορροπημένοι, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν σημαντικές αποφάσεις για το ατομικό και συλλογικό μέλλον.
Έτσι, ο ρόλος των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων καθορίζεται από τις απαντήσεις σία εξής ερωτήματα: Πώς προετοιμάζουμε τους νέους για μια τόσο απαιτητική ζωή; Ποιες εκπαιδευτικές εμπειρίες πρέπει να λάβουν; Τι μεθοδολογία διδασκαλίας πρέπει να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί; Τι είδους εκπαιδευτικοί και εκπαιδευτικό περιβάλλον απαιτείται, και, τέλος, ποια εκπαιδευτική ηγετική ταυτότητα χρειάζεται;
Ένα νέο εκπαιδευτικό μοντέλο, βασισμένο σε μια ολιστική μαθησιακή εμπειρία μπορεί να απαντήσει στα παραπάνω ερωτήματα. Στόχος του είναι να προετοιμαστούν οι νέοι για να γίνουν αυριανοί ηγέτες με ήθος, για να κάνουν τον κόσμο καλύτερο προς όφελος όλης της ανθρωπότητας. Η εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται σε μια διδακτική και μαθησιακή προσέγγιση που κάνει την εμπειρία του σπουδαστή ουσιαστική αλλά κι ευχάριστη, προκλητική και συναρπαστική αλλά προπάντων αυθεντική. Πραγματικά, αυτή η εμπειρία μπορεί να προετοιμάσει τους νέους για να δώσουν νέες απαντήσεις και λύσεις στις αυξανόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες στις οποίες ανήκουν.
Γι’ αυτόν τον λόγο οι μαθητές θα πρέπει να γίνουν αρχιτέκτονες της δικής τους μάθησης, συνειδητοποιώντας ότι έχουν την ευθύνη και τη δύναμη να μετατρέπουν τη μάθηση σε δημιουργική δράση. Αυτή η ελευθερία μπορεί να πυροδοτήσει το ενδιαφέρον των μαθητών για διά βίου μάθηση και αγάπη για γνώση και τη συνειδητοποίηση της σημασίας της ορθολογικής λήψης αποφάσεων.
Είναι πολύ σημαντικό το πρόγραμμα σπουδών να είναι σχετικό με την καθημερινή ζωή, συναρπαστικό, μοντέρνο και συναφές με τις ανάγκες του περιβάλλοντος των μαθητών. Είναι επίσης αναγκαίο να επανεξετάζεται και να αξιολογείται τακτικά, ώστε να διασφαλίζεται η ακαδημαϊκή ποιότητα, η σαφήνεια, η αποτελεσματικότητα και οι διαπολιτισμικές προοπτικές και ευαισθησίες του διδασκόμενου περιεχομένου.
Ένα τέτοιο μοντέλο σπουδών πρέπει να αποτελείται από τέσσερα αδιάσπαστα και ολοκληρωμένα συστατικά/ γνώμονες του εκπαιδευτικού περιεχομένου:
1.Δεξιότητες: η απόκτηση νέων και ανάπτυξη κεκτημένων δεξιοτήτων για τη ζωή στον 21ο αιώνα.
2.Κριτική σκέψη: η ανάπτυξη ορθολογικής δυνατότητας λήψης αποφάσεων κριτικής σημασίας.
3.Συνάφεια: η σχετικότητα και σύνδεση των ικανοτήτων του μαθητή με το άμεσο και ευρύτερο περιβάλλον του.
4.Έμπνευση: η δίψα για βαθύτερη κατανόηση σύνθετων εννοιών με μοναδικό και αυθεντικό τρόπο.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο του προγράμματος σπουδών, πρέπει να είναι η διαδραστική και δυναμική επιλογή μαθημάτων. Οι μαθητές πρέπει να δημιουργούν την ύλη που θα συμπεριλαμβάνεται στα μαθήματα επιλογής τους, υπό την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους, ακόμη και να συνδράμουν στη διαμόρφωση του γνωστικού αντικειμένου των μαθημάτων. Η αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών είναι ζωτικής σημασίας και τα εργαλεία αξιολόγησης πρέπει να συνδιαμορφώνονται από εκπαιδευτικούς και τους μαθητές. Η νοοτροπία που Θέλα όλους τους μαθητές να αξιολογούνται με τον ίδιο τρόπο για το πόσο καλά έχουν κατανοήσει ένα συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο είναι εντελώς ξεπερασμένη, καθώς η κεκτημένη γνώση μπορεί να αποδειχθεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικά εμπειρικά πλαίσια. Υπάρχουν ποικίλα εργαλεία διδασκαλίας και διαδραστικής μάθησης για κάθε εμπνευσμένο εκπαιδευτικό, καθώς και διαδικτυκά μέσα, όπως προσομοιώσεις, εικονικό περιβάλλον, video κ.ά. Για να εφαρμοστούν με επιτυχία αυτές οι μέθοδοι, είναι σημαντικό οι εκπαιδευτικοί να γνωρίζουν προσωπικά τους μαθητές τους και τις ιδιαιτερότητες τους, ώστε να τους διευκολύνουν να φτάσουν στις υψηλότερες επιδόσεις τους μέσα από ένα πρόγραμμα σπουδών που τους εμπνέει.
*Πρόεδρος του ACS Athens (American Community Schools)
