του
Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου
Γι αυτό και βρίσκουν ψεγάδια στην νέα ευρωπαϊκή τραπεζική πολιτική, η οποία είναι θετική, παρά τα όποια διορθωτέα κενά της.
Από την άλλη πλευρά, η ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση δεν είναι καλό νέο και για τους πολιτικούς αυτούς που θεωρούν τις χώρες τους τσιφλίκια τους και τους κατοίκους υπηκόους τους. Αλλά και κάποιοι τραπεζίτες δεν θα πρέπει να αισθάνονται πολύ καλά –ιδιαιτέρως δε αυτοί που, επικαλούμενοι την οικονομία της αγοράς, μετέτρεπαν την τελευταία σε φονικό εργαλείο ικανοποιήσεως μιας διεστραμμένης απληστίας χρηματοοικονομικού χαρακτήρος.
Έρχεται, λοιπόν, έστω και με ορισμένες ατέλειες, η ευρωπαϊκή τραπεζική ένωση να βάλει κάποια τάξη σε χρηματοπιστωτικές πρακτικές που στην ουσία υπονόμευαν υγιείς συνθήκες οικονομικής αναπτύξεως. Συγκεκριμένα, στις 15 Απριλίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τρία βασικά κείμενα, που είναι ο ενιαίος μηχανισμός εξυγιάνσεως τραπεζών, η Οδηγία για την ανάκαμψη και εξυγίανση των τραπεζών και το πλέγμα του συστήματος εγγυήσεως των καταθέσεων.
Με τις ανωτέρω Οδηγίες, οι Ευρωπαίοι πολίτες, εφόσον διαμένουν νομίμως στην ΕΕ, θα μπορούν να ανοίγουν τραπεζικό λογαριασμό. Κανείς δεν θα μπορεί να τους στερήσει το δικαίωμα αυτό για λόγους εθνικότητος ή τόπου διαμονής τους. Τόσον οι όροι για τη απόκτηση όσο και τα συναφή τέλη οφείλουν να προσδιορίζονται ρητά και να είναι εύκολα συγκρίσιμα. Οι πελάτες θα πρέπει να μπορούν να αλλάζουν εύκολα λογαριασμό, αν βρουν άλλον με καλύτερους όρους, αναφέρεται στο Ψήφισμα. «Η Οδηγία αυτή έχει ως στόχο την ενίσχυση όλων όσων χρησιμοποιούν τυποποιημένες υπηρεσίες πληρωμών. Η διασφάλιση της πρόσβασης όλων των καταναλωτών –των μεταναστών και των πολιτών που ταξιδεύουν πολύ συμπεριλαμβανομένων– σε , σε βασικούς λογαριασμούς θα τονώσει όσους βρίσκονται σε πιο μειονεκτική θέση στις κοινωνίες μας», υποστήριξε ο εισηγητής της σχετικής εκθέσεως.
Όσο για τις καταθέσεις, θα είναι εγγυημένες μέχρι ποσού 100.000 ευρώ. Επίσης, σε περίπτωση αδυναμίας της τράπεζας, οι καταθέτες θα λαμβάνουν πίσω τα χρήματά τους πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι σήμερα. Παράλληλα, οι τράπεζες έχουν την υποχρέωση να τροφοδοτούν τα συστήματα εγγυήσεως με πραγματικό χρήμα και όχι απλώς δεσμεύσεις.
Αναφορικά με την εποπτεία των τραπεζών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο –μέσω της διαπραγματευτικής για την τραπεζική ένωση ομάδας– κατάφερε να κάνουν οι υπουργοί Οικονομικών σημαντικές παραχωρήσεις, ιδίως όσον αφορά στους κανόνες για την ίδρυση του ενιαίου συστήματος εποπτείας των τραπεζών και του σχετικού ταμείου εξυγίανσης ύψους 55 δισεκατ. ευρώ. Χάρη στις παραχωρήσεις αυτές, μειώνονται τα περιθώρια για πολιτικά παιχνίδια που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν την δράση κατά των τραπεζών και διασφαλίζεται ότι το ταμείο εξυγίανσης θα μπορεί να ενεργοποιείται πιο γρήγορα και να χρησιμοποιείται με πιο δίκαιο τρόπο.
Με απλά λόγια, οι πιο πάνω ρυθμίσεις στην καθ’ ημάς πραγματικότητα σημαίνουν «θαλασσοδάνεια» τέλος –με ό,τι αυτό συνεπάγεται κυρίως για τις κρατικοδίαιτες επιχειρήσεις, αλλά και για κάποιους άλλους γνωστούς και μη εξαιρετέους σαλτιμπάγκους.
Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπει επίσης οι απώλειες των τραπεζών από διάφορους κακούς κερδοσκοπικούς και μοχλευτικούς χειρισμούς να μην μετατίθενται στους πολίτες. Ως γνωστόν, κατά την διάρκεια της χρηματοοικονομικής κρίσεως, οι απώλειες πολλών τραπεζών μετατέθηκαν στους φορολογούμενους αφήνοντας την περιουσία των ίδιων των τραπεζών σχεδόν άθικτη. Με τους κανόνες σχετικά με την εξυγίανση των τραπεζών, θα διασφαλιστεί ότι οι κύριοι δικαιούχοι μιας τράπεζας (μέτοχοι και ομολογιούχοι) θα είναι οι πρώτοι που θα υποστούν τις απώλειες αν η εν λόγω τράπεζα αντιμετωπίσει προβλήματα.
Σύμφωνα με τις Οδηγίες που ψηφίστηκαν, οι τράπεζες οφείλουν επίσης να τροφοδοτούν τα αποθεματικά κεφάλαια στα οποία θα πρέπει να καταφεύγουν (πριν από τα χρήματα των φορολογουμένων) σε περίπτωση περαιτέρω απωλειών. Οι χώρες που συμμετέχουν στην τραπεζική ένωση θα μοιραστούν το ταμείο εξυγίανσης των τραπεζών ύψους 55 δισεκατ. ευρώ, το οποίο θα πρέπει να δημιουργηθεί σταδιακά σε διάρκεια άνω των 8 ετών. Οι χώρες εκτός τραπεζικής ένωσης θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα δικό τους ταμείο, ύψους έως 1% των καλυπτόμενων καταθέσεων, μέσα σε 10 χρόνια.
Από καιρό, η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών στο Ευρωκοινοβούλιο υποστήριζε ότι, όταν μία τράπεζα αντιμετωπίζει προβλήματα, οι αποφάσεις για την ανάληψη δράσεως θα πρέπει να λαμβάνονται βάσει συγκεκριμένων τεχνικών στοιχείων ασχέτων με πολιτικές σκοπιμότητες. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη ήθελαν τα υπουργεία Οικονομικών να έχουν καθοριστικό ρόλο στην λήψη αποφάσεων σχετικά με τον χειρισμό συγκεκριμένων περιπτώσεων που εμπίπτουν στο πλαίσιο του ενιαίου μηχανισμού εξυγίανσης. Ο τελικός συμβιβασμός που επετεύχθη μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου περιορίζει σημαντικά την επιρροή των υπουργών και την πολιτική πίεση που μπορούν να ασκήσουν προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η δράση θα είναι δικαιότερη και ταχύτερη και το κόστος για την επίλυση των τραπεζικών προβλημάτων χαμηλότερο.
Είναι, δηλαδή, σαφές από αυτά που προηγούνται ότι οι τράπεζες θα ξεφύγουν σε μεγάλο βαθμό από πολιτικές επιρροές –και αυτό είναι σίγουρα κακό νέο για τα ελληνικά πολιτικά κόμματα, που υπολογίζεται ότι οφείλουν στις ελληνικές τράπεζες περί το μισό δισεκατομμύριο ευρώ.
Τέλος, υπογραμμίζουμε ότι το Ευρωκοινοβούλιο διασφάλισε επίσης για τους καταθέτες ότι το συνολικό ποσό των εγγυημένων καταθέσεών τους θα είναι διαθέσιμο εντός 7 εργασίμων ημερών και μία «πληρωμή έκτακτης ανάγκης» –το ποσόν της οποίας θα αποφασίσει το κάθε κράτος μέλος– είναι εντός 5 εργασίμων ημερών (για την κάλυψη εξόδων διαβίωσής τους).
