του Βασιλείου – Γεωργίου Γρηγ. Παπαδάκη
«Η φιλία είναι η μόνη ενωτική δύναμη η οποία μπορεί να κρατήσει τα έθνη - κράτη συμφιλιωμένα». Thomas Woodrow Wilson (1856-1924) Πρόεδρος των Η.Π.Α. Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, 1919.
Πρώτος ο Αριστοτέλης (384-322 π.Χ.) στην πραγματεία περί «Φιλίας» (Ηθικά Νικομάχεια, Κεφ. 1-11), καθόρισε την αξία και τα τρία κίνητρα της φιλίας: Το «Χρήσιμον» δηλαδή το συμφέρον, το «Ηδύ» η ευχαρίστηση και το «Αγαθόν» η ηθική ποιότητα. Το «Χρήσιμον» και το «Ηδύ» είναι φιλίες κατά συμβεβηκός, τυχαίες, εφήμερες, ενώ το «Αγαθόν» είναι ο ουσιαστικός και ισχυρός φιλικός δεσμός.
Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν τη φιλία όχι μόνο διαθρώπινη σχέση, αλλά και αρετή η οποία εμπεριέχει ειλικρίνεια, πιστότητα και ήθος.
Η φιλία διαφέρει από τη Χριστιανική αγάπη γιατί είναι εκλεκτική, διαλέγεις το φίλο σου, ενώ η Χριστιανική αγάπη απευθύνεται προς όλους χωρίς να είναι απαραίτητη η ανταπόκριση. Στις διαπροσωπικές σχέσεις η φιλία έχει ανεκτίμητη αξία. Συντείνει στην κοινωνικοποίηση, στη φυσική, πνευματική και ηθική ανάπτυξη του ανθρώπου, ενώ μειώνει την εγωλατρία και τη μοναξιά.
Στις πολυάνθρωπες και ανταγωνιστικές κοινωνίες, η φιλία δεν ευδοκιμεί, αντίθετα κυριαρχεί το μίσος και ο φθόνος. Όπως γράφει ο Θουκυδίδης (5ος αι. π.Χ.) «Ο φθόνος προς τους ζωντανούς γεννιέται επειδή οι άλλοι τους θεωρούν αντιπάλους στη ζωή». (Θουκ. Β. 45). Ο Αισχύλος (525-456 π.Χ.), τραγικός ποιητής, αναφέρει: «Όποιος δεν φθονείται δεν είναι αξιοζήλευτος».
Ο φθόνος δεν παύει να είναι αρνητικός παράγων για την πρόοδο του ατόμου και της κοινωνίας. «Ετερότροπος και ετεροκίνητος όποιος φθονεί» Ευ. Παπανούτσος (1900-1982), εκπαιδευτικός.
Όπως οι ανθρώπινες σχέσεις, έτσι και οι φιλίες μεταξύ κρατών δεν έχουν ουσιαστικό περιεχόμενο και διάρκεια. Συμφέροντα, καχυποψίες, εγωισμοί, αντιπαλότητες, ένοπλες συρράξεις, χωρίζουν λαούς και κράτη προς όφελος των απανταχού της γης πολεμοκάπηλων, χρυσοκάνθαρων και ουδείς γνωρίζει τι τέξεται η επιούσα.
Το ελληνικό φιλότιμο (φίλος+ τιμή), και η φιλοπατρία, στους μεγάλους εθνικούς αγώνες, Επανάσταση 1821, και Β’ Π.Π. δόξασαν την Ελλάδα. Αμφότερες οι λέξεις , μπήκαν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.
