του Λάμπρου Ροϊλου*
Ζητώντας πάντα πολύ περισσότερα από αυτά που συνήθως δέχεται τελικά να πάρει.
Έχοντας μάλιστα απειλήσει με εξόντωση τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμεϊνί ο οποίος φέρεται να κρύβεται σε υπόγειες εγκαταστάσεις.
Έτσι έχει ήδη το αεροπλανοφόρο Αbraham Lincoln με στολίσκο τοποθετημένο στην είσοδο του Περσικού κόλπου στα ανοικτά του Ομάν και έχει διατάξει και δεύτερο αεροπλανοφόρο το Gerald Ford να μεταβεί εκεί. Παράλληλα έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ιρανικό καθεστώς με τις οποίες ξεκινάει τον δεύτερο γύρο τους την Τρίτη 17/2 . Την ίδια ώρα οι Φρουροί της Επανάστασης διεξάγουν ασκήσεις στον Κόλπο με πραγματικά πυρά;.
Οι απαιτήσεις του Τραμπ ευθυγραμμιζόμενες τώρα με αυτές του Ισραήλ είναι (α) οριστικό τέλος στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με εμπλουτισμό ουρανίου εξοπλιστικό ή μη. (β) τον περιορισμό του βεληνεκούς του πυραυλικού του συστήματος και (γ) διακοπή κάθε βοήθειας σε φιλοϊρανικές παραστρατιωτικές δυνάμεις/ οντότητες (Χαμάς, Χεσμπολάχ, Χούτι κ.α.).
Οι Ιρανοί συζητούν μόνο για περιορισμό του πυρηνικού τους προγράμματος για στρατιωτικούς σκοπούς. Τίποτα άλλο, σε αντάλλαγμα με άρση κάποιων κυρώσεων.
Μεσολάβησε πιο πριν ο βομβαρδισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν από την Αμερικανική αεροπορία την 22/6/25 με τίτλο της επιχείρησης το «Σφυρί του Μεσονυκτίου» (-αφού πάλι είχαν προηγηθεί συζητήσεις μεταξύ των 2 πλευρών στον λεγόμενο πόλεμο των 12 ημερών με το Ισραήλ-) καθώς και οι πρόσφατες εσωτερικές αναταραχές για κοινωνικούς, οικονομικούς λόγους κατά του καθεστώτος των Μουλάδων με χιλιάδες νεκρούς. Κάτι παρόμοιο σε πιο ήπια μορφή εξεγέρσεων και με λιγότερους νεκρούς είχε συμβεί μετά την δολοφονία τον Σεπτέμβριο 2022 της Μαχσά Εμινί για τον λόγο ότι δεν φορούσε σωστά την μαντήλα της.
Ιστορικά πρέπει να λάβουμε υπόψιν για τις σχέσεις των τελευταίων ετών μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ τα εξής δεδομένα (πού αντλώ από το βιβλίο μου ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ εκδόσεις Παπαζήση 2023):
Η διεθνής συμφωνία JCPOA του 2015.
Με την συμφωνία αυτή των 6 με το Ιράν, για τον έλεγχο του πυρηνικού του προγράμματος την JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action- Κοινό Σύμφωνο Κατανόησης για Σχέδιο Δράσης) του 2015, αυτή η υπόθεση είχε μπει σε ένα σωστό δρόμο.
Ειδικότερα για την JCPOA: Οι συμβαλλόμενες χώρες με το Ιράν ήσαν οι ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία και Κίνα.
Σε αυτήν προβλεπόταν:
Ο περιορισμός του εμπλουτισμού Ουρανίου σε μόλις 3,67%, καθώς και του αριθμού των συσκευών φυγοκέντρησης για τον εμπλουτισμό. Προβλέπονταν παράλληλα τακτικοί, εξονυχιστικοί έλεγχοι των πυρηνικών εγκαταστάσεων από επιθεωρητές της ΔΕΑΕ (Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας) (IAEA).
Μεσολαβούν τα πιο κάτω γεγονότα που θα μπορούσαν να έχουν δυναμιτήσει και τελείως διαλύσει την συμφωνία αυτή:
Και ενώ οι όροι του συμφώνου τηρούνταν κατά γράμμα, όπως επιβεβαίωναν και οι επιθεωρητές της ΔΕΑΕ, στις 8/5/2018 οι ΗΠΑ με τον Τραμπ πρόεδρο αποσύρθηκαν από το σύμφωνο JCPOA (με τον Νετανιάχου πρόεδρο του Ισραήλ να επικροτεί), ενώ οι άλλες χώρες/μέρη ενέμειναν στην τήρηση της συμφωνίας.
Οι ΗΠΑ στις 8/4/2019 χαρακτηρίζουν τους Φρουρούς της Επανάστασης, που αποτελούν τμήμα του Ιρανικού στρατού, τρομοκρατική οργάνωση.
Αρχές Μαΐου 2019 ο Τραμπ στέλνει αεροναυτική δύναμη με το αεροπλανοφόρο Αβραάμ Λίνκολν στην περιοχή του Περσικού κόλπου επίσης ενός αμφίβιου αποβατικού πλοίου, αεροπλάνων F52 (με δυνατότητα μεταφοράς ακόμα και πυρηνικών), F16 και τα νέα F35. Επίσης μια συστοιχία πυραύλων Patriot.
Την 3/1/2020 δολοφονείται στη Βαγδάτη με Αμερικανικό drone και διαταγή Τραμπ ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης Ιρανός στρατηγός Κασέμ Σουλεϊμάνι.
Στις 3/11/2020 κερδίζει τις Αμερικανικές προεδρικές εκλογές ο δημοκρατικός Μπάϊντεν και δηλώνει ότι θα επαναφέρει τις ΗΠΑ στο σύμφωνο JCPOA του 2015 (πράγμα που τελικά δεν έκανε). Ήταν όμως να αναλάβει τα καθήκοντα του στις 20/1/2021.
Έτσι στις 25/11/2020 ο Τραμπ στέλνει στον Περσικό κόλπο το αεροπλανοφόρο Νίμιτς, και στις 27/11/2020 δολοφονείται ο «πατέρας του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν» Μοσέν Φαριζαντέχ με τρόπο που παραπέμπει στο Ισραήλ και την Μοσάντ.
Τότε πάλι με την συγχορδία του Ισραήλ είχαν μαζευτεί μαύρα σύννεφα ενδεχόμενου πολέμου με το Ιράν, που απεφεύχθη λόγω και της ψύχραιμης αντίδρασης του Ιράν, και των λοιπών συμβαλλομένων, Αγγλίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Κίνας και Ρωσίας που ενέμειναν στην τήρηση της συμφωνίας.
Συμφωνία όμως, που λόγω της επιβολής οικονομικών κυρώσεων των ΗΠΑ επί των συνεργαζόμενων με το Ιράν εταιριών των χωρών αυτών , όσον αφορά το οικονομικό της σκέλος δεν μπορούσε να τηρηθεί
Φρονούμε ότι το αντικειμενικά βέβαιο είναι, ότι το σύμφωνο JCPOA θα μπορούσε μέσω της επιτήρησης της ΔΕΑΕ και των περιορισμών που είχε θέσει στο Ιράν να ελέγξει το συγκεκριμένο πρόβλημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν τουλάχιστον μέχρι το 2025 όπως προέβλεπε η συμφωνία αυτή.
(Α) Πως θα διεξαγόταν ένας πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ;
(α) Λόγω των εν δυνάμει παλαιών πιθανοτήτων συγκρούσεως υπάρχουν έτοιμα πλάνα από πλευράς Ισραήλ και ΗΠΑ αεροπορικής εισβολής τους στο Ιράν που συνδυαζόμενη με κυβερνοεπίθεση του προγράμματος Nitro-Zeus είναι ικανή να εξουδετερώσει: Την αεράμυνα, τα συστήματα εντολής/ ελέγχου των Ιρανών, τα συστήματα επικοινωνίας, τα ραντάρ, τα μέσα μεταφορών, τους σταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας, το τραπεζικό σύστημα και γενικότερα οτιδήποτε χρησιμοποιεί για τη λειτουργία του υπολογιστές ή παρόμοια ηλεκτρονικά κυκλώματα.
Ειδικώτερα οι Αμερικανοί ή οι Ισραηλινοί θα επιδιώξουν να βομβαρδίσουν και να εξουδετερώσουν τις πυραυλικές, πυρηνικές εγκαταστάσεις, αντιαεροπορικά συστήματα και τις εγκαταστάσεις υποδομών, ενέργειας, τηλεπικοινωνίας, μεταφορών. Ακόμη και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις προκειμένου να πλήξουν την οικονομία του Ιράν.
Αυτό θα γινόταν, αφενός με τα βομβαρδιστικά αεροπλάνα, πυραύλους Patriot αλλά και με ταυτόχρονη κυβερνοεπίθεση του προγράμματος Nitro Zeus. Το τελευταίο οι Αμερικανοί σε συνεργασία με τους Ισραηλινούς, το έχουν εξελίξει από το 2010 τα τελευταία χρόνια και αυτό θα νέκρωνε τις δυνατότητες αντίδρασης των Ιρανών.
Επίσης θα επιδιώξουν να εξοντώσουν τα Ιρανικά ηγετικά στελέχη σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο.
Το Ιράν δεν είναι Ιράκ. Εκεί υπήρξε και πρόσβαση των Αμερικανών σε ανθρώπους της διοίκησης του Σαντάμ. Σαν βάση δε του νέου καθεστώτος που εγκαθίδρυσε η Αμερική εκεί είχε τους Σιίτες,
(που αποτελούσαν το 60% του πληθυσμού) ενώ επί Σαντάμ κυβερνούσαν οι αντιφρονούντες Σουνίτες. Το Ιράν είναι καθαρά Σιιτικό.
Είναι μια χώρα των ενενήντα εκατομμυρίων με έκταση 1.648.195 τετραγωνικών χιλιομέτρων, δηλαδή τρεις φορές μεγαλύτερη από την Γαλλία.
Οι 120.000 στρατιώτες που εξέταζαν οι Αμερικανοί σε σύσκεψη να στείλουν τον Μάϊο 2019, κατά τον ναύαρχο Σταυρίδη και άλλους στο πεντάγωνο, θα αρκούσε μόνο για να αμυνθούν σε θέσεις εκτός του Ιράν. Για εισβολή επί Ιρανικού εδάφους θα χρειαζόταν πολύ μεγαλύτερος αριθμός.
Επομένως από τα πιο πάνω προκύπτει, ότι θα ήταν αδιανόητη μια στρατιωτική κατοχή του Ιράν σε βάθος χρόνου.
(β) Από την άλλη το Ιράν διαθέτει -σύμφωνα με ειδικούς- το μεγαλύτερο και το πιο πλουραλιστικό οπλοστάσιο πυραύλων στην Μέση Ανατολή, που έχει μάλιστα αναπτύξει σε συνεργασία με την Βόρειο Κορέα και τη Λιβύη. Αυτό μπορεί να πλήξει τόσο τον Αμερικανικό στόλο, όσο και το Ισραήλ. Επίσης το Ιράν έχει την δυνατότητα (κατά τους ισχυρισμούς του) όχι μόνον να αποκρούσει τις κυβερνοεπιθέσεις, αλλά να αντεπιτεθεί με κυβερνοεπιθέσεις από μέρους του σε Αμερική/Ισραήλ. Άλλωστε οι Ιρανοί έχουν αποδείξει με κυβερνοεπιθέσεις το 2012 στην Αμερική, σε τράπεζες, χρηματοπιστωτικές αγορές, στρατιωτικούς στόχους και στο καζίνο του Las Vegas, ότι μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρό πρόβλημα.
Επίσης οι Ιρανοί μέχρι και πρόσφατα έχουν απειλήσει ότι αν χρειαστεί, μπορούν να κλείσουν την δίοδο στον Περσικό κόλπο από τα στενά του Ορμούζ, μέσα από τα οποία διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Η Ρωσία αν και σύμμαχος του Ιράν τηρεί στάση αναμονής. Δεν θα διακινδυνεύσει να εμπλακεί σε πόλεμο όπου συμμετέχουν δύο πυρηνικές δυνάμεις (ΗΠΑ και Ισραήλ), αλλά ευρισκόμενη άλλοτε σε συμμαχία με το Ιράν στην Συρία και σε καλές εμπορικές, πολιτικές σχέσεις με αυτό, φρονούμε ότι θα συνδράμει με κάποιο τρόπο. Το πιθανότερο είναι ότι θα ετοιμάζεται για ενίσχυση του Ιράν σε κυβερνοεπιθέσεις, αμυντικά και επιθετικά, αφού δεν θα μπορεί να αποδειχθεί η ανάμειξη της με την μορφή που διεξάγονται αυτές στον κυβερνοχώρο. Έχει επίσης υποσχεθεί σε ανύποπτο χρόνο οικονομική/εμπορική βοήθεια.
(Β) Πόλεμος από εσφαλμένη εκτίμηση ή ατύχημα:
Τον Μάϊο 2019 στην αντίστοιχη συσσώρευση της ναυτικής δύναμης των ΗΠΑ στον Κόλπο υπήρξαν προειδοποιήσεις μεταξύ άλλων και του Υπουργού Άμυνας της μεγάλης Βρετανίας Χάμοντ καθώς και του Αμερικανού ναυάρχου James Σταυρίδη (πρώην διοικητή του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη) που θεωρούσαν ότι με τη συσσώρευση δυνάμεων και την κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, από λάθος υπολογισμό ή ατύχημα μπορεί να προκληθεί θερμό επεισόδιο και έκρηξη πολέμου.
Τα μικρά ταχύπλοα σκάφη των Φρουρών της Επανάστασης συνηθίζουν παραδοσιακά να πλησιάζουν Αμερικανικά πλοία στον κόλπο και να είναι ανεξέλεγκτα (ακόμα και από την Ιρανική κεντρική διοίκηση) για επιθέσεις. Το ίδιο ισχύει και για αντίστοιχα Ιρανικά drones.
Στα πιο πάνω προστέθηκε πρόσφατα στον Ιρανικό στόλο ένα νέο τελευταίου τύπου stealth αντιτορπιλικό που διαφεύγει από τα ραντάρ.
Οι Ιρανοί μέχρι και πρόσφατα έχουν απειλήσει ότι αν χρειαστεί, μπορούν να κλείσουν την δίοδο στον Περσικό κόλπο από τα στενά του Ορμούζ. Μέσα από αυτά διακινείται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
(Γ) Οι λόγοι για την επέκταση του πολέμου με το Ιράν:
Υπάρχουν επιπροσθέτως σοβαροί λόγοι για τους οποίους η ακραία εθνικιστική σημερινή Ισραηλινή κυβέρνηση θα μπορούσε να μπει στον πειρασμό να επεκτείνει τον πόλεμο κατά του Ιράν, και αυτοί είναι:
Το γεγονός ότι το Ιράν αποτελεί την μόνη μόνιμη σοβαρή στρατιωτική απειλή για το Ισραήλ.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. (Αν και αυτό ελεγχόταν σε μεγάλο βαθμό από την συνθήκη JCPOA 2015, ο Τραμπ το τορπίλησε καταγγέλλοντας την διεθνή συμφωνία).
Το ότι η αεροπορική εισβολή και καταστροφή των πυρηνικών/πυραυλικών εγκαταστάσεων του Ιράν αποτελεί τον πολυετή, διαχρονικό, διακαή πόθο, των Ισραηλινών.
Το γεγονός ότι στο άμεσο παρελθόν ήλεγχε σε μεγάλο βαθμό με φιλοϊρανικές δυνάμεις στρατιωτικά το τόξο, Ιράκ- Συρίας- Λιβάνου- Υεμένης.
Το ότι αποτελεί την μεγαλύτερη ανταγωνίστρια πετρελαιοπαραγωγό χώρα της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ότι χρηματοδοτεί/ τροφοδοτεί τους αντάρτες Χούτι στην Υεμένη, τους οποίους μάχεται η Σαουδική Αραβία και την ανταγωνίζεται σε επιρροή στην περιοχή. Η τελευταία είναι σύμμαχος των ΗΠΑ, συνδεόμενη με πολυετείς συμβάσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε εξοπλιστικά. Ενώ έχει απειλήσει επανειλημμένα με πόλεμο το Ιράν.
(Δ) Οι αποτρεπτικοί λόγοι για τους οποίους οι εμπλεκόμενοι θα θελήσουν να τον αποφύγουν:
Γιατί μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες στον Αμερικανικό στόλο ή στις Αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.
Γιατί θα είναι καταστροφικός για την οικονομία του Ιράν, αλλά και των ΗΠΑ. Ο πόλεμος -και ιδιαίτερα αν κλείσουν τα στενά του Ορμούζ -θα σημάνει άνοδο του πετρελαίου πάνω από 100 $ το βαρέλι. Για δε την Αμερική που είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής και εισαγωγέας αν διαρκέσει, θα είναι μεγάλη οικονομική ζημιά με υπέρογκο και το στρατιωτικό/ οικονομικό κόστος. Θα είναι καταστροφικός και για την παγκόσμια ειρήνη και οικονομία.
Μπορεί να στοιχίσει ακριβά στο Ισραήλ σε έμψυχες και υλικές/οικονομικές απώλειες.
Είναι ενδεχόμενο να έχει θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο για τον Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.
Να επισημάνουμε ότι ο κοινός εχθρός/εισβολέας ενώνει τον λαό του υφιστάμενου την εισβολή.
Ότι επίσης στην προσπάθεια αλλαγής καθεστώτος μπορεί να προκύψει στρατιωτικό καθεστώς των Φρουρών της Επανάστασης αντί για το υφιστάμενο Θεοκρατικό.
Ο κίδυνος ζημίας των επιτιθέμενων από τις κυβερνοεπιθέσεις του αμυνόμενου.
Αποτελεί κοινό μυστικό ότι το Ισραήλ διαθέτει περί τα 200 πυρηνικά όπλα και αν τα βρει σκούρα μπορεί ακόμα και να καταφύγει σε αυτά. Με ανυπολόγιστες διεθνείς οικολογικές, οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις.
ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΤΑΛΗΞΗ
Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι επειδή το αποτέλεσμα τέτοιας επέκτασης της σύρραξης θα είναι lose/lose για όλους, τελικά θα αποφευχθεί, ακόμα και αν στην πορεία προκύψει τυχόν λάθος εκτίμηση ή ατύχημα.
Εν όψει των ανωτέρω θεωρώ πιθανώτερο το ενδεχόμενο ο Τραμπ να αρκεστεί σε μια συμφωνία για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν για ειρηνικούς μόνον σκοπούς με τον αυστηρό έλεγχο από επιθεωρητές της ΔΕΑΕ (Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας) (IAEA)στα πλαίσια της προηγούμενης διεθνούς σύμβασης JCPOA 2015 που ο Τραμπ είχε καταγγείλει (τραγική ειρωνία) κομπάζοντας βέβαια ότι πέρασε το δικό του, και ότι απέτρεψε άλλον ένα πόλεμο. Με υπόσχεση της μελλοντικής άρσης κάποιων κυρώσεων για το Ιράν.
*Συντ. δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω, συγγραφέας, ερευνητής
