του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Γράφονται τόσα πολλά για το Ισλάμ (=Υποταγή) σαν θρησκεία η σάν σύγχρονο πολιτικό κίνημα που γίνεται πολύ δύσκολο να γίνει κάποια νηφάλια ανάλυση του περιεχομένου και της εννοιολογικής της διάστασης.
Σε ένα πράγματι ξεχωριστό του πρόσφατο βιβλίο, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, εταίρος του Κολλεγίου Balliol και πρώην Διευθυντής του Κέντρου Ασιατικών Σπουδών του εκεί Κολλεγίου St. Antony’s, Faisal Devji, "Waning Crescent: The Rise and Fall of GlobalIslam" (Yale Univ. Press, 2025), εξηγεί ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα το Ισλάμ έχει πάψει να είναι ένα κυρίως θρησκευτικό κίνημα που ασχολείται με τις γραφές και την θεότητα.
Εχει μετατραπεί σε ιδεολογικό κίνημα με καθαρά πολιτικά/κοινωνικά χαρακτηριστικά. Σήμερα μάλιστα ο ισλαμισμός ανταγωνίζεται τον καπιταλισμό, τον σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό σαν πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης και διευθέτησης της οικονομίας.
Η ενασχόληση με καθαρά ηθικολογικά και θρησκευτικά ζητήματα έχει σε μεγάλο βαθμό περιθωριοποιηθεί. Το Ισλάμ άρχισε να προβάλεται σαν δυναμική πολιτική δύναμη που, στο όνομα μιάς ανώτατης εξωκοσμικης αρχής, αναλαμβάνει να διαμορφώσει τον κόσμο πάνω σε αξίες και κανόνες που αποκάλυψε ο θεός και να εκδικείται τους άπιστους και τους βλάσφημους.
Από θρησκεία σε δίωξη και κατατρεγμό γινεται δύναμη κυριαρχίας και τιμωρητικής ανταπόδοσης. Ετσι γίνεται κατανοητή η συμπεριφορά κάποιων μουσουλμανικών κρατών και κινημάτων αλλά και η θεωρητική συγκρότηση ακραίων οργανώσεων όπως η Αλ Καέντα, η Μπόκο Χαράμ κ.α.
Όλα αυτά όμως καταλήγουν σε κινήσεις έλλειψης συνοχής και ασυνεννοησίας ανάμεσα σε πολιτικά κινήματα και κράτη που ασπάζονται το Ισλάμ. Κάτι που κάνει προβληματική την εξασφάλιση ευρείας λαικής στήριξης.
Δίχως όμως να κάνει λιγότερο επικίνδυνη την εκδήλωση ακραίων πρωτοβουλιών που στηρίζονται σε ερμηνείες του "ιερού βιβλίου". Υπάρχουν βέβσια και οι απόψεις γνωστών μουσουλμάνων ηγετών, όπως λχ ο Αγίπ Ερντογάν, που έχουν επανειλημμένα διακηρύξει πως "δεν υπάρχει μετριοπαθές και ακραίο Ισλάμ.
Υπάρχει μόνο Ισλάμ". Ετσι όμως γίνεται φανερό πως κάθε εγκληματική ακρότητα εντάσσεται στην ευρύτερη μουσουλμανική οικογένεια. Ο καθε απλός πιστός στο Κοράνι είναι, με την λογική αυτή, απόλυτα λογικό και αποδεκτό να ριζοσπαστικοποιηθεί ξαφνικά και να προβεί σε πράξεις τρομοκρατικές. Πιστός στις διδασκαλίες και στις γραφές! Χωρίς καταδικη απο τον θρησκευτικό και τον κοινωνικό του περίγυρο.
Καταλήγουμε έτσι σε μία πραγματικότητα άκρως επικίνδυνη, ρευστή και ανεξελέγκτη. Που βέβαια ελκύει αντίδραση και ανταποδοτικές βιαιότητες. Η αντίδραση των αρχών στη Δύση είναι πάντα όμως παθητική και ηττοπαθής.
Ειναι λχ χαρακτηριστικό πως, 5 μήνες μετά το συμβάν, οι αρχές στην Αγγλία εξακολουθούν να κρατούν μυστική την θρησκεία και άλλες λεπτομέρειες για τον άνθρωπο που μαχαίρωσε ανύποπτους πολίτες στο τραίνο απο το Ντονκάστερ στο Λονδίνο! Έίναι άγνωστο έτσι που θα οδηγηθούμε. Με τα οργισμένα πολιτικά άκρα να ενισχύονται.
