του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Η επιρροή του σήμερα είναι έμμεση, προσαρμοσμένη και επιλεκτική. Είναι ακόμα πολύ επίκαιρος σε κρίσεις και υφέσεις. Κάθε φορά δηλ. που η οικονομία “κολλάει”, ο Keynes επιστρέφει: Μετά το 2008, στην πανδημία του COVID και σε περιόδους χαμηλής ζήτησης.
Η βασική του ιδέα πως όταν η ιδιωτική οικονομία δεν επενδύει η δεν καταναλώνει, το κράτος πρέπει να μπει μπροστά εξακολουθεί να παραμένει ισχυρή. Διότι οι τιμές και οι μισθοί δεν προσαρμόζονται γρήγορα, οι άνθρωποι και οι επιχειρήσεις συχνά δεν δρούν “λογικά” ή μακροπρόθεσμα. Ετσι το κράτος άμεσα παρεμβαίνει.
Στην μακροοικονομία γενικά οι ιδέες του ακόμη έχουν δυναμική. Διότι ουσιαστικά “εφηύρε” τη μακροοικονομία όπως την γνωρίζουμε. Η έννοια ότι η συνολική ζήτηση καθορίζει την παραγωγή και την απασχόληση είναι ακόμη θεμέλιο για τους περισσοτερους κυβερνητικους παράγοντες.
Ακόμα και φιλελεύθερες ή “αντι-κρατιστικές” κυβερνήσεις κάνουν δημοσιονομικά πακέτα και στηρίζουν την οικονομία με δαπάνες. Δηλαδ εφαρμόζουν Keynes χωρίς να το λένε. Γι’ αυτό είναι ηλίθιο να κατηγορούνται από κάποιους σαν "νεοφιλελεύθερες"! Ακόμη και η υπερδεξιά κυβέρνηση των συντ/ρχών στην Ελλαδα το 1967 εφάρμοζε κευνσιανή επεκτατική πολιτική.
Τώρα βέβαια πλέον δεν είναι το μοναδικό μοντέλο. Μετά τη δεκαετία του 1970 (στασιμοπληθωρισμός), οι οικονομολόγοι
στράφηκαν στον μονεταρισμό (π.χ. Friedman) και σε νεοκλασικά μοντέλα (λχ. Αυστριακή οικονομική Σχολή). Παράδειγμα, η κυβέρνηση της κας Θάτσερ με εμπνευστή τον Υπουργό της Κήθ Τζόζεφ. Η “καθαρή” κεϋνσιανή πολιτική πλέον σπάνια εφαρμόζεται. Ο ίδιος ο Keynes έλεγε, "ξόδευε σε κρίση, αποταμίευε σε ανάπτυξη". Στην πράξη όμως τα κράτη ξοδεύουν και στις καλές εποχές, δημιουργώντας έτσι χρέη.
Σήμερα κυριαρχεί μια προσαρμοσμένη εκδοχή, ο Νεο-Κευνσιανισμός, που δέχεται αγορές και προσδοκίες αλλά αναγνωρίζει τις “ατέλειες” της ελεύθερης οικονομίας.
Ο Keynes γίνεται ξανά επίκαιρος όταν υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης, οι αγορές δεν αυτορυθμίζονται και η νομισματική πολιτική (χαμηλά επιτόκια) δεν αρκεί.
Τότε ακριβώς το περιβάλλον μοιάζει με αυτό που περιέγραψε στη δεκαετία του 1930.
Δεν ζούμε πλέον σε κεϋνσιανό κόσμο — αλλά δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε χωρίς αυτόν.
