του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Όταν κάποιος κατέχει και προστατεύεται νομικά η ιδιοκτησία του (γη, επιχείρηση, κεφάλαιο):
έχει λόγο να επενδύσει, βελτιώνει την παραγωγή και σχεδιάζει χωρίς ανασφάλεια μακροπρόθεσμα. Αντίθετα, όταν η ιδιοκτησία δεν είναι ασφαλής (π.χ. μπορεί να δημευθεί), οι άνθρωποι δεν επενδύουν. Ο οικονομολόγος Douglass North έδειξε ότι οι κοινωνίες που κατοχύρωσαν θεσμούς προστασίας ιδιοκτησίας απέκτησαν μακροχρόνια ανάπτυξη.
Η ιδιοκτησία επιτρέπει την αποταμίευση, την συσσώρευση κεφαλαίου και την σύσταση επιχειρήσεων. Σύμφωνα νε τον Hernando de Soto μεγάλο μέρος της φτώχειας στον αναπτυσσόμενο κόσμο οφείλεται στο ότι οι άνθρωποι δεν έχουν τίτλους ιδιοκτησίας ώστε να χρησιμοποιήσουν τα ατομικά τους περιουσιακά στοιχεία ως εγγύηση για δάνεια. Η ιδιοκτησία επίσης επιτρέπει αγοραπωλησίες που επιτρέπουν με την σειρά τους να πηγαίνουν οι πόροι εκεί που χρησιμοποιούνται πιό παραγωγικά.
Ο Adam Smith υποστήριξε ότι η οικονομική πρόοδος βασίζεται στην ιδιοκτησία, στις ελεύθερες συναλλαγές και στο κίνητρο του κέρδους. Η κατοχύρωση της ιδιοκτησίας και των πατεντών ενθαρρύνει την τεχνολογική καινοτομία, το ανάληψη ρίσκου κσι την δημιουργία νέων καταναλωτικών προϊόντων. Χωρίς προστασία της ανακάλυψής τους όσοι αναζητούν καινούργια προιόντα ,δεν έχουν κίνητρο να επενδύσουν χρόνο και χρήμα.
Πολλοί συνδέουν την οικονομική άνοδο της Ευρώπης μετά τον 17ο αιώνα με θεσμούς που προστάτευαν την ιδιοκτησία - ειδικά μετά την λεγόμενη Glorious Revolution. Αντίθετα, σε οικονομίες όπου το κράτος μπορούσε εύκολα να κατάσχει περιουσιακά στοιχεία (π.χ. σε αρκετά σοσιαλιστικά καθεστώτα), η ανάπτυξη συχνά ήταν δύσκολη, πιο αδύναμη ή και αδύνατη.
Ο Karl Marx βέβαια υποστήριξε ότι η ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής δημιουργεί ανισότητες, εκμετάλλευση καί συγκέντρωση πλούτου.
Γι’ αυτό πρότε συλλογική ιδιοκτησία.
Ωστόσο η ιστορική εμπειρία πολλών χωρών του 20ού αιώνα έδειξε ότι η πλήρης κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας συχνά μείωσε τα οικονομικά κίνητρα.
Η πλειονότητα λοιπόν των στοχαστών θεωρεί ότι η ασφαλής ατομική ιδιοκτησία είναι θεμέλιο ανάπτυξης, επειδή δημιουργεί κίνητρα για όλα τα επίπεδα της οικονομικής δραστηριότητας. Αυτό βεβαια δεν συβαδίζει με τον "απίθανο" φόρο στην ιδιοκτησία (ΕΝΦΙΑ) που καθιερώθηκε στην Ελλάδα από τους παράξενους οικονομολόγους της Τρόικας.
Και που οι έλληνες τότε κυβερνητικοί παράγοντες έχουν έκτοτε πολλαπλά επιβραβευθεί! Στο έργο του Land Power, ο Michael Albertus αποδεικνύει πως ο ιδιοκτήτης της γής καθορίζει αν μιά κοινωνία θα είναι ίση η θα χαρακτηρίζεται από μεγάλες ανισότητες, αν θα προοδεύσει η θα ακολουθήσει πορεία παρακμής και αν θα καταστρέψει η όχι το φυσικό της περιβάλλον.
Με χαρακτηριστικές νεο-μαρξιστικές αντιλήψεις πασχίζει να δείξει πως η ουσία του προβλήματος είναι η μορφή της δομής της κοινωνίας και όχι η οικονομική ευημερία των μελών της. Δεν νομίζω όμως πως οι απλοί πολίτες θα συμφωνούσαν ποτέ μαζί του.
(Το βιβλίο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου, "Πόλεμος στο Ιράν: Οι Τραγικές Αστοχίες της Ευρώπης". Επίκεντρο, 2026) βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία.)
