Στρατηγικός ανταγωνιστής του Ισραήλ η Τουρκία;

του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Από ισραηλινή στρατηγική σκοπιά, σήμερα υπάρχουν δύο διαφορετικοί ανταγωνιστές.

Το Ιράν εξακολουθεί να θεωρείται η σημαντικότερη στρατιωτική και πυρηνική απειλή. Διαθέτει δίκτυο συμμάχων και ενόπλων οργανώσεων (όπως η Χεζμπολάχ και άλλες φιλοϊρανικές ομάδες), καθώς και βαλλιστικά προγράμματα. Αυτό το καθιστά την κύρια απειλή για την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ.

Η Τουρκία, αντίθετα, γίνεται γεωπολιτικός και περιφερειακός ανταγωνιστής. Δεν αποτελεί υπαρξιακή στρατιωτική απειλή όπως το Ιράν, αλλά διεκδικεί ηγετικό ρόλο στη Μέση Ανατολή, επεκτείνει την επιρροή της στη Συρία, έχει ισχυρή αμυντική βιομηχανία και ασκεί έντονη επιρροή στον μουσουλμανικό κόσμο. Αυτό δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων με το Ισραήλ.

Υπάρχουν τρεις λόγοι για τους οποίους αρκετοί αναλυτές στα Ιεροσόλυμα αντιμετωπίζουν πλέον την Τουρκία ως μακροπρόθεσμο στρατηγικό ανταγωνιστή. Ο ένας είναι η Συρία. Μετά την αποδυνάμωση της ιρανικής επιρροής σε ορισμένες περιοχές, η Τουρκία επιχειρεί να καλύψει το κενό, κάτι που το Ισραήλ θεωρεί προβληματικό.

Οι μεγαλες φιλοδοξίες της Άγκυρας: Η Τουρκία δεν περιορίζεται στην άμυνά της, αλλά επιδιώκει να διαμορφώσει την περιφερειακή τάξη πραγμάτων από τη Λιβύη μέχρι τον Καύκασο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ιδεολογική επίσης διάσταση. Η κυβέρνηση Ερντογάν προβάλλει τον εαυτό της ως υπερασπιστή των Παλαιστινίων και ασκεί ιδιαίτερα σκληρή κριτική στο Ισραήλ, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις των δύο τους. 

Ωστόσο, υπάρχουν και σημαντικές διαφορές από την αντιπαράθεση Ισραήλ–Ιράν. Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ.

Διατηρεί οικονομικούς δεσμούς με τη Δύση. Παρά τις σοβαρές εντάσεις, κατά περιόδους εξακολουθούν να υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας και περιθώρια αποκλιμάκωσης. Επομένως, η Τουρκία εξελίσσεται στον κυριότερο κρατικό γεωπολιτικό ανταγωνιστή του Ισραήλ, ενώ το Ιράν παραμένει η σημαντικότερη στρατιωτική και στρατηγική απειλή.

Αυτές οι δύο κατηγορίες δεν είναι ταυτόσημες. Αν συνεχιστεί η σημερινή πορεία στη Συρία και δεν υπάρξει πολιτική εξομάλυνση, είναι πιθανό η αντιπαλότητα Ισραήλ - Τουρκίας να αποτελέσει έναν από τους βασικούς άξονες της γεωπολιτικής της Μέσης Ανατολής κατά την επόμενη δεκαετία.