ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΩΘΟΥΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ;

του Πέτρου Δούκα *

Οι μετοχές των ελληνικών τραπεζών συνεχίζουν να καταρρέουν. Οι μετοχές της Εθνικής στα 1,56 ευρώ, ενώ οι μετοχές της Alpha (50 σεντς), της Eurobank (35 σεντς), της Πειραιώς (27 σεντς) και της Marfin (25 σεντς) πουλιώνται λιγότερο απ’ ό,τι ένα κουλούρι! Τί έχει πανικοβάλει τους επενδυτές;

1) Η παντελής έλλειψη εμπιστοσύνης στις προοπτικές της χώρας και στις καταστροφικές επιπτώσεις τυχόν επανόδου στην δραχμή. Οι περισσότεροι υπουργοί δεν έχουν σχέση με το αντικείμενο που διαχειρίζονται

2) Οι ζημιές των τραπεζών από τις επενδύσεις σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου σε πραγματικές «τιμές ρευστοποίησης» ανέρχονται σε πολλά δισεκατομμύρια ευρώ. Κάποιες τράπεζες ισχυρίζονται πως «δεν φταίνε αυτές γιατί τις ανάγκασε η κυβέρνηση να αγοράσουν ομόλογα». Η δικαιολογία αυτή δεν είναι επαρκής. Αγόραζαν και χρησιμοποιούσαν τα ομόλογα αυτά για φθηνό δανεισμό (1%) από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ)

3) Οι επενδυτές φοβούνται τί θα αποκαλύψει η έρευνα της Μπλακ Ροκ –που δεν μάς απεκάλυψαν οι ίδιες. Τουλάχιστον το 15%-20% δανείων που έχουν χορηγήσει ΔΕΝ εξυπηρετούνται (και το ποσοστό αυτό θα χειροτερέψει με την όξυνση της κρίσης διεθνώς)

4) Παράλληλα, έχουν αποσυρθεί καταθέσεις που υπερβαίνουν τα 85 δισεκατ. ευρώ. Γι αυτό και προσφεύγουν συνεχώς και δανείζονται από την ΕΚΤ, από την οποία έχουν ήδη δανειστεί κολοσσιαία ποσά (ίσως και 110 δισεκατ. ευρώ). Δηλαδή, τα ίδια κεφάλαιά τους έοχυν εξανεμισθεί, ή καλύτερα εξαϋλωθεί.

Το ελληνικό Δημόσιο είναι και αυτό σε δεινή οικονομική κατάσταση και δεν μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου. Και οι διεθνείς αγορές είναι τόσο φοβισμένες, που αμφιβάλλω αν σήμερα θα συμμετείχαν σε οποιαδήποτε αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου. Είναι πολύ πιθανό να μην αγγίζανε τις ελληνικές τράπεζες έστω και σε μηδενικές τιμές…

Οι αρχές καθυστέρησαν να ενεργοποιηθούν. Το κουτί της Πανδώρας άνοιξε και τα κακά δεν μαζεύονται. Τί μπορεί να γίνει, δεδομένου ότι στόχος πρέπει να είναι η διάσωση των καταθέσεων και η εξυγίανση του συστήματος, ώστε σύντομα να μπορέσουν οι τράπεζες να συμβάλουν στην ανάταξη της οικονομίας μας;

α) Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί σωστό και δίκαιο η επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών να γίνει με κοινές μετοχές. Αυτό πράγματι είναι το πιο δίκαιο, αλλά θα εξαφανίσει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Όμως, θεωρώ πως θα μπορούσαν οι ευρωπαϊκές αρχές να εκδώσουν «προνομιούχες» μετοχές όπου, αν μέσα σε τρία χρόνια οι ελληνικές τράπεζες και οι Έλληνες τραπεζίτες ΔΕΝ μπορούσαν να τις αντικαταστήσουν (αποπληρώσουν), τότε αυτές θα μετατρέπονταν σε κοινές

β) Οι μισθοί όλων των διευθυντικών στελεχών των τραπεζών που ζητούν κεφαλαιακή ενίσχυση να περικοπούν άμεσα κατά 20%

γ) Πέρα από όλα αυτά, εφόσον η διάσωση των τραπεζών απαιτεί κεφάλαια από τους Ευρωπαίους και τους Έλληνες φορολογούμενους, η ΕΚΤ και η Μπλακ Ροκ πρέπει επίσης να εξετάσουν πώς λειτουργούσαν τα Credit Committees των τραπεζών που έδωσαν κάποια απίθανα θαλασσοδάνεια. Είχαν ανεξαρτησία εισήγησης ή υπήρχαν άνωθεν παρεμβάσεις; Και να δοθούν οι σχετικές –πειστικές ή μη– εξηγήσεις. Σίγουρα, η διεθνής κρίση και τα χάλια της οικονομίας μας εξηγούν σε μεγάλο βαθμό την κρίση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Δεν δικαιολογούν όμως τον βαθμό θαλασσοδανείων. Δηλαδή δανείων που και κάποιος μη σχετικός θα αντιλαμβανόταν ότι δεν θα μπορούσαν να αποπληρωθούν…

δ) Να προχωρήσουν σε συγχωνεύσεις. Οι συγχωνεύσεις μεταξύ των ισχυρότερων ελληνικών τραπεζών δεν είναι πλέον επαρκής και αποτελεσματική λύση, αλλά θα συνέβαλε στο συμμάζεμα του κόστους παραγωγής και λετιουργίας τους (αν θα ήταν σε θέση να κλείσουν πάρα πολλά υποκαταστήματα και να μειώσουν ουσιαστικά τον αριθμό των απασχολουμένων σε αυτές). Δεν επιλύει, φυσικά, το πρόβλημα της κεφαλαιακής τους ανεπάρκειας.

* Πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και Οικονομικών