του Θανάση Φροντιστή*
Ύστερα από δυόμιση μήνες καραντίνα και εγκλεισμό, τα μέτρα αρχίζουν να λασκάρουν. Με την απειλή όμως, ότι μπορεί να επαναληφθούν, αν δεν υπάρξει πειθαρχία της «αγέλης των ανθρώπων». Στο μεταξύ, λόγω του μικρού αριθμού κρουσμάτων και θανάτων, σχεδόν αγιοποιήθηκαν οι λοιμωξιολόγοι μας, ηρωοποιήθηκαν οι κυβερνήτες μας και έδωσαν εξετάσεις με άριστα οι δυνάμεις καταστολής! Ταυτόχρονα, οδηγήθηκε στην εντατική η ούτως ή άλλως άρρωστη οικονομία μας, που μπορεί και να τα τινάξει… λόγω κορονοϊού αλλά, στην ουσία, λόγω προυπαρχουσών ασθενειών! Για τα «κατορθώματα» αυτά η χώρα μας θα μπορούσε να προταθεί και για… βραβείο Νόμπελ, γιατί, λέει, είχε τα λιγότερα κρούσματα και τους λιγότερους θανάτους (όχι ακριβώς, βεβαίως, γιατί υπήρξαν κι άλλες χώρες με παρόμοια αποτελέσματα, αλλά ας το δεχτούμε).
Πέρα όμως από τη νομιμότητα των μέτρων που επιβλήθηκαν με «συνοπτικές διαδικασίες», φυσικά, για να σωθούν ζωές, γιατί, λέει, η ζωή είναι το υπέρτατο αγαθό για τον άνθρωπο που προστατεύεται και από το Σύνταγμα της χώρας μας, δεν είδα να τίθενται με την ίδια επίταση δύο σοβαρά ζητήματα και από τους λοιμωξιολόγους και από τους πολιτικούς αναλυτές για να καταλάβει και ο μέσος πολίτης. Συγκεκριμένα:
1.Τα περιοριστικά μέτρα, όπου επιβλήθηκαν, κρίθηκαν αναγκαία, πρώτον, γιατί ο ιός αιφνιδίασε όλους τους ειδικούς και όλες τις κυβερνήσεις διεθνώς, που ακόμα…. μαθαίνουν τι και πώς έχει συμβεί και πώς αυτό θα εξελιχθεί και δεύτερο, γιατί τα διαλυμένα παντού από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές δημόσια συστήματα υγείας ήταν και παραμένουν ανίκανα να διαχειριστούν την πανδημία χωρίς καραντίνα, χωρίς πλήρη εγκλεισμό των πολιτών και χωρίς lockdown της οικονομίας. Δεν άκουσα στα κανάλια τους λοιμωξιολόγους να αναδεικνύουν με την ίδια επιμονή όση την ατομική ευθύνη, αυτή τη βασική αδυναμία του κράτους και να επιμένουν με την απειλή παραίτησης στην ανόρθωση του ΕΣΥ με προσθήκη του αναγκαίου ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, με μεγάλη αύξηση του αριθμού των ΜΕΘ και με την προμήθεια του αναγκαίου επίσης εξοπλισμού, κυρίως στολών προστασίας του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, αναπνευστήρων, κλπ. Δεν το έκαναν, αλλά και ούτε τώρα το κάνουν. Τη στιγμή μάλιστα που διαχέεται διεθνώς η ανησυχία επανόδου του ιού, με …πρόθεση να μείνει! Ερωτώ λοιπόν τους λοιμωξιολόγους (χωρίς βεβαίως να περιμένω απάντηση): Γιατί ρίξατε όλο σας το βάρος και μας κάνατε πλύση εγκεφάλου κάθε μέρα για την ατομική μας ευθύνη και επιτρέψατε στην πολιτική ηγεσία να βάζει μεγάλα πρόστιμα σ’ όσους την παραβιάζουν και δεν μιλάγατε, ταυτόχρονα, όπως οφείλατε άλλωστε, από τις υπεύθυνες θέσεις που κατέχετε στον κρατικό μηχανισμό, για την κρατική ευθύνη να προστατεύσει όπως οφείλει από το Σύνταγμα, την υγεία μας με την αναβάθμιση του ΕΣΥ, κυρίως με την πρόσληψη γιατρών και σημαντική αύξηση των ΜΕΘ; Μόνο οι πολίτες έχουν ευθύνη; το κράτος είναι ανεύθυνο; Επιβάλατε έτσι, όχι μόνο τον εγκλεισμό μας στα σπίτια μας, αλλά το πολύ χειρότερο lockdown της οικονομίας, που οφείλατε να γνωρίζετε ότι θα κατέστρεφε πολλές ζωές επιχειρηματιών/ εργαζομένων και των οικογενειών τους πέρα από τις άλλες συνέπειες για τη χώρα. Οι αλγόριθμοί σας και εκείνοι της κυβέρνησης σίγουρα σας έλεγαν πόσες ζωές θα καταστρέφονταν από το κλείσιμο της οικονομίας. Που σίγουρα είναι εκατοντάδες ή και χιλιάδες φορές περισσότερες από τις ζωές που θα κατέστρεφε ίσως ο κορονοϊός, ακόμα και με ανέτοιμο το ΕΣΥ.
2.Με ποιο ηθικό (ίσως και νομικό) έρεισμα οι λοιμωξιολόγοι, αλλά κυρίως οι πολιτικοί, έκριναν ότι οι ζωές που θα χάνονταν από τον κορονοϊό ήταν περισσότερες ή πιο πολύτιμες από τις απείρως περισσότερες ζωές που θα κατέστρεφε το lockdown; Ας δούμε τι έγινε σε άλλες χώρες όπως η Σουηδία που εφάρμοσαν ένα σύστημα περίπου ανοσίας της αγέλης με ορισμένες όμως ισχυρές προστατευτικές δικλείδες. Εκεί, δεν ήταν ανθρώπινες ζωές αυτές που χάθηκαν; Κι όμως, ο κορυφαίος επιδημιολόγος Anders Tegnell που συμβούλεψε την κυβέρνηση να εφαρμόσει το σύστημα που εφάρμοσε, δήλωσε «εμείς οι Σουηδοί είμαστε ένας λαός που εκτιμάμε την ανεξαρτησία!» Έτσι, δεν έκλεισαν την οικονομία τους και τους πολίτες στα σπίτια τους. Και εμείς οι Έλληνες είμαστε ένας λαός που αγαπάει την ανεξαρτησία του και το έχουμε αποδείξει στη διαδρομή της ιστορίας. Η κυβέρνηση όμως και οι λοιμωξιολόγοι έχουν άλλα ηθικά κριτήρια θεώρησης της «γυμνής ζωής», όπως την έχει αποκαλέσει ο Ιταλός φιλόσοφος Τζόρτζιο Αγκάμπεν και άλλα για την «ξυπόλητη», την άνεργη, την άθλια ζωή που θα βιώσουν εκατοντάδες χιλιάδες, ίσως και εκατομμύρια συμπολιτών μας. Και για τους συνακόλουθους θανάτους. Υποστηρίζεται, ότι τα μέτρα που λήφθηκαν απέδωσαν το μέγιστο δυνατό όφελος. Σε σχέση όμως με ποιο κόστος; Δεν πρέπει οι λοιμωξιολόγοι να έχουν μια αίσθηση, τουλάχιστον, γι’ αυτό το κόστος πριν συστήσουν το lockdown, κυρίως το κόστος στις ζωές των εκατοντάδων χιλιάδων επιχειρηματιών που υποχρεώθηκαν να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους και στις ζωές των εκατοντάδων χιλιάδων εργαζόμενων που έχουν χάσει τις δουλειές τους και που ορισμένοι θα οδεύσουν σε μακροχρόνια ανεργία, αλλά και στις οικογένειες όλων αυτών, πράγμα που ανεβάζει τον αριθμό των ζωών σε εκατομμύρια;
Ως πολίτης που ανήκει σε ευπαθή ομάδα, αισθάνομαι ενοχή, γιατί χάρη και της δικής μου σωτηρίας (ως τώρα) καταστρέφονται τόσες ζωές συνανθρώπων μου. Αισθάνομαι επίσης ντροπή, που λόγω των περιορισμένων κατάλληλων δομών υγείας (ΜΕΘ), πολλοί κλινικοί γιατροί της πρώτης γραμμής υποχρεώθηκαν να υπερβούν τη συνείδησή τους και τον όρκο που έχουν δώσει στον Ιπποκράτη και να αποφασίζουν ποιος από τους προσβεβλημένους από το κορονοιό θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει, όπως έχει ομολογήσει με εμφανή τη συγκίνησή του και ο κ. Τσιόδρας σε δημόσια εμφάνισή του, προφανώς σε μια στιγμή κρίσης συνείδησης. Το δικαστήριο της Ιστορίας θα αποδώσει τις ευθύνες όπου ανήκουν. Στο μεταξύ όμως, πέρα από τις ζωές αυτές, θα έχουν θυσιαστεί πάνω από μία γενιές στη χώρα μας…
Τέλος, υπάρχει και ένα άλλο τεράστιο ζήτημα που δεν έχει προβληθεί: ποιοι θα βρεθούν κερδισμένοι στο τέλος (αν υπάρξει) της πανδημίας; Οι ειδικοί που παρακολουθούν τις παγκόσμιες οικονομικές ανισότητες, στο τέλος της κρίσης του 2008 είχαν αποφανθεί ότι το 1%, δηλ. η ελίτ του παγκόσμιου πληθυσμού, που κατέχει όσον πλούτο κατέχει το υπόλοιπο 99%, βγήκαν πλουσιότεροι από την κρίση! Υπάρχει και η ελάχιστη πιθανότητα να μη γίνει το ίδιο και τώρα; Η άπληστη παγκόσμια ελίτ, η αυτοκρατορία του χρήματος, θα βγει και πάλι κερδισμένη και αυτό θα αποδειχθεί στο τέλος της πανδημίας, ενώ υπαρκτός είναι για τους ανθρώπους και ο κίνδυνος να είμαστε όλοι υπό μόνιμη ηλεκτρονική και όχι μόνο επιτήρηση.
* Δρ Οικονομολόγος-Συγγραφέας
