του Anatole Kaletsky*
Η νέα γαλλογερμανική πρόταση για ένα Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης 500 δις ευρώ θα μπορούσε να αποδειχθεί η πιο σημαντική ιστορική συνέπεια του κορωνοϊού. Η συμφωνία μεταξύ της Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν μπορεί κάποια μέρα να μείνει γνωστή ως η «στιγμή Χάμιλτον» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγκρίσιμη με τη συμφωνία του 1970 μεταξύ Αλεξάντερ Χάμιλτον και Τόμας Τζέφερσον για δημόσιο δανεισμό, η οποία βοήθησε να γίνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, από μια συνομοσπονδία με μικρή κεντρική κυβέρνηση, μια πραγματική πολιτική ομοσπονδία.
Βεβαίως, αυτό ακούγεται υπερβολικό. Το προτεινόμενο ποσό για το Ταμείο Ανάκαμψης είναι μικρό σε μια εποχή που οι πολιτικοί και οι κεντρικοί τραπεζίτες συγκεντρώνουν τρισεκατομμύρια σχεδόν καθημερινά. Το σχέδιο ανέρχεται μόνο στο 3% του ΑΕΠ της Ε.Ε., σε σύγκριση με το 15% του ΑΕΠ που έχει ήδη δεσμευτεί από τη Γερμανία για τη στήριξη της βιομηχανίας. Η δημιουργία οποιουδήποτε σχεδίου ανάκαμψης της Ε.Ε. θα απαιτήσει ομόφωνη υποστήριξη από τα 27 κράτη- μέλη της Ε.Ε.- και αυτό θα συνεπάγεται ασυμβίβαστες αντιδράσεις από χώρες του Βορρά, όπως η Ολλανδία, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Σουηδία. Οι χώρες αυτές έχουν αντιταχθεί σθεναρά στη χρηματοδότηση για τα μέλη της Ε.Ε. στη Μεσόγειο.
Αλλά το να επικεντρωθούμε σε αυτά τα μειονεκτήματα σημαίνει ότι θα χάσουμε τη σημασία του σχεδίου. Αυτό που κάνει το σχέδιο Μέρκελ και Μακρόν σημαντικό δεν είναι το άθροισμα των χρημάτων ή η προφανής υποστήριξή τους για επιχορηγήσεις για δάνεια. Είναι ο οικονομικός μηχανισμός για τον οποίο τόσο η Μέρκελ όσο και ο Μακρόν δεσμεύονται πλέον δημόσια και πρέπει τώρα να προχωρήσουν ή να δουν τη φήμη τους να δέχεται πλήγμα.
Ένας συμβιβασμός αποδεκτός και από τις δύο πλευρές δεν πρέπει να είναι δύσκολο να βρεθεί. Το μέγεθος του Ταμείου Ανάκαμψης θα μπορούσε να αυξηθεί περίπου 1 τρις ευρώ που συνιστά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χωρίς να επιβαρύνεται ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. Αλλά, σε αντάλλαγμα, οι χώρες που αντιδρούν θα μπορούσαν να επιμείνουν να προσφέρουν το 50% της στήριξης μέσω δανείων αντί επιχορηγήσεων. Ένας τέτοιος συμβιβασμός θα έκανε το σχέδιο Μέρκελ- Μακρόν ακόμη πιο δυνατό. Η χρήση δανείων αντί επιχορηγήσεων θα καθιστούσε το χρέος της Ε.Ε. οικονομικά πιο βιώσιμο. Εάν οι ηγέτες της Ε.Ε. μπορούν να αντεπεξέλθουν σε αυτή την πρόκληση, θα έλθει τελικά η μεγάλη στιγμή της Ευρώπης.
*επικεφαλής οικονομολόγος και εκ των προέδρων της Gavekal Dragonomics, πρώην αρθρογράφος στους «Times», τους «New York Times» και τους «Financial Times»
