του Νικόλαου Φίλιππα*
Οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια στις αγορές χρήματος και κεφαλαίου, η πολυπλοκότητα της αρχιτεκτονικής τους αλλά και ο υπερβολικός δανεισμός, ανέδειξαν περισσότερο από ποτέ το γεγονός ότι στις αγορές όπως και στη ζωή «μπορούν να συμβούν τα πάντα».
Πρόσφατα ο Ρουμπινί (29 Απριλίου 2020) δήλωσε ότι η τέλεια καταιγίδα είναι μπροστά μας. Παρά το γεγονός ότι την ίδια ακριβώς δήλωση είχε κάνει και στην προηγούμενη χρηματοπιστωτική κρίση και διαψεύσθηκε, πιστεύω ότι τώρα έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να δικαιωθεί.
Πιο συγκεκριμένα, ο δείκτης χρηματοοικονομικής υγείας που προκύπτει από τον λόγο της συνολικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων παγκοσμίως προς το παγκόσμιο χρέος χειροτερεύει με αποτέλεσμα η παγκόσμια οικονομία να γίνεται όλο και πιο ευάλωτη.
Μέσα σε 12 χρόνια λοιπόν ζήσαμε δύο μεγάλες χρηματοπιστωτικές κρίσεις που συντάραξαν ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τις παγκόσμιες οικονομίες και επηρέασαν τη ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων στον κόσμο. Η πραγματικότητα αυτή έρχεται σε αντίθεση με την παραδοσιακή άποψη ότι τέτοια γεγονότα είναι τυχαία φαινόμενα και συμβαίνουν δύο φορές τα εκατό χρόνια.
Αξίζει να αναφέρω ότι μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα παρέμεινε ασθενές και οι συνεχείς τεχνικές παρεμβάσεις των Κεντρικών Τραπεζών με τις πολιτικές έκδοσης νέου χρήματος και της τεχνικής συγκράτησης των επιτοκίων σε μη φυσιολογικά για την επικινδυνότητα του συστήματος και των χωρών επίπεδα, δημιούργησε «φούσκες» σε μία σειρά περιουσιακών στοιχείων και σίγουρα στις μετοχές του Dow Jones και του Nasdaq.
Πράγματι η πορεία των μετοχών στα αμερικανικά χρηματιστήρια αλλά και σε πολλά ευρωπαϊκά, βρίσκεται σε πλήρη αναντιστοιχία με την πορεία των πραγματικών μακροοικονομικών τους μεγεθών.
Το τελευταίο διάστημα οι Κεντρικές Τράπεζες σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν εκδώσει νέο χρήμα ύψους 18 τρις δολαρίων που δεν αντιπροσωπεύει πραγματικό χρήμα που προήλθε από κάποιας μορφής εργασία ή παραγωγή.
Η έκδοση αυτού του νέου χρήματος δεν είναι φυσικά χωρίς συνέπειες!
Μια άλλη αρνητική επίπτωση της υπερβολικής έκδοσης νέου χρήματος είναι η μείωση της πραγματικής αξίας των νομισμάτων (devaluation) και η μεταφορά πλούτου από τους κοινωνικά ευάλωτους πολίτες (των οποίων η πραγματική αξία των καταθέσεών τους, ο μισθός τους ή η σύνταξή τους μειώνονται) στους κύριους μετόχους των επιχειρήσεων αλλά και τα κράτη, περιορίζοντας την αβεβαιότητα και το χρηματοοικονομικό άγχος των πολιτών.
(Η Νορβηγία για πρώτη φορά στην ιστορία της ρευστοποίησε ένα μικρό τμήμα από το κρατικό Fund για να ενισχύσει την πραγματική οικονομία!)
Οι χώρες οι οποίες χαρακτηρίζονται από χρηματοοικονομική υγεία και χαμηλά χρέη θα αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερη άνεση τόσο την τρέχουσα κρίση της πανδημίας όσο και την επόμενη ημέρα.
Η επόμενη μέρα μετά το τέλος της πανδημίας θα είναι διαφορετική και σίγουρα θα πρέπει να είναι πιο ανθρώπινη.
*καθηγητής Χρηματοοικονομικής του Πανεπιστημίου Πειραιά, πρόεδρος και ιδρυτής του Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού
