του Φραγκίσκου Κουτεντάκη*
Οι καλοκαιρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δόθηκαν στη δημοσιότητα την προηγούμενη εβδομάδα, πρόσθεσαν άλλο ένα λιθαράκι στον σωρό των αυξημένων αβεβαιοτήτων για τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας. Αυτό που φαίνεται να έχει επιδεινώσει το κλίμα είναι η συνεχόμενη αύξηση των κρουσμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο και η διαπίστωση ότι ο ιός αποδείχθηκε ανθεκτικότερος στις υψηλές θερμοκρασίες από όσο περιμέναμε. Με τα σημερινά δεδομένα, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια αναζωπύρωση των κρουσμάτων το φθινόπωρο που θα ασκήσει πιέσεις για επαναφορά των περιοριστικών μέτρων, Αυτά τα νέα ρίσκα, ακόμα και αν δεν ενσωματώνονται ποσοτικά στις προβλέψεις, λαμβάνονται υπόψη κατά τη λήψη των οικονομικών αποφάσεων, παράγοντας αρνητικά οικονομικά αποτελέσματα.
Βασική πηγή αισιοδοξίας παραμένει η προσδοκία για ανάπτυξη αποτελεσματικού εμβολίου. Και αυτό ωστόσο δεν αρκεί να αναπτυχθεί σε κάποιο εργαστήριο, αλλά θα πρέπει να παραχθεί μαζικά, να αγοραστεί από όλες τις χώρες και να φτάσει σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού, τουλάχιστον των ευπαθών ομάδων. Αντιλαμβανόμαστε ότι αν το εμβόλιο προκαλέσει παγκόσμιο ανταγωνισμό, ανάλογο με εκείνον που παρατηρήθηκε για τον ιατρικό εξοπλισμό και τα μέσα προστασίας στην πρώτη φάση της πανδημίας, τότε οι ευνοϊκές επιπτώσεις θα εκδηλωθούν πιο αργά και πιο άνισα μεταξύ των χωρών.
Επιπρόσθετες πηγές αβεβαιότητας αποτελούν τα φαινόμενα υστέρησης που συναντάμε συχνά στη συμπεριφορά των οικονομικών μεταβλητών. Δυο τέτοια ρίσκα αναφέρονται ρητά στις καλοκαιρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το πρώτο αφορά την αγορά εργασίας και το δεύτερο τα προβλήματα ρευστότητας. Η αύξηση της ανεργίας και η επιδείνωση των ροών εντός και εκτός απασχόλησης αναμένεται να αφήσουν πληγές ακόμα και μετά την οριστική εξάλειψη του υγειονομικού προβλήματος. Ο λόγος είναι πως όσο περισσότερο καιρό παραμένει κάποιος εκτός απασχόλησης, τόσο πιο δύσκολα μπορεί να ξαναμπεί, κι αυτό γιατί οι εργασιακές δεξιότητες υποβαθμίζονται όταν δεν εξασκούνται. Κάτι παρόμοιο ισχύει και για τη ρευστότητα των επιχειρήσεων. Μια επιχείρηση που αντιμετωπίζει προβλήματα χρηματοδότησης της λειτουργίας της, ακόμη και προσωρινά, μπορεί να αναγκαστεί να διακόψει τη λειτουργία της, ακόμα κι αν οι μακροχρόνιες προοπτικές της είναι ευνοϊκές, δηλαδή ένα πρόβλημα ρευστότητας να μετατραπεί σε πρόβλημα βιωσιμότητας. Κι όταν μια επιχείρηση κλείσει τα βιβλία της, εγκαταλείψει τις εγκαταστάσεις της και απολύσει το προσωπικό της, η επανέναρξη λειτουργίας της είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα και δαπανηρή.
Συμπερασματικά, οι αισιόδοξες προβλέψεις για γρήγορη ανάκαμψη- το λεγόμενο σχήμα V- φαίνεται να υποχωρούν και στη θέση τους να ενισχύονται οι πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις. Τόσο τα ιατρικά όσο και τα οικονομικά δεδομένα δεν προσφέρουν έδαφος και αισιοδοξία και καθιστούν επιτακτικότερη την ανάγκη ισχυρών κρατικών παρεμβάσεων με μεγαλύτερη διάρκεια και ένταση από όσο είχε υπολογιστεί αρχικά. Όμως αυτό σημαίνει μεγαλύτερο δημοσιονομικό κόστος σήμερα και υψηλότερο δημόσιο χρέος αύριο.
*συντονιστής Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή
