της Karien van Gennip*
Φαίνεται πως στην καθημερινότητα θεωρούμε δεδομένες τις έννοιες της ειρήνης και της ευημερίας. Κάποτε ήμασταν σίγουροι για το πώς θα έπρεπε να είναι η ζωή, για το πώς ορίζεται η επιτυχία και για το αίσθημα ότι είμαστε ανίκητοι. Στην πορεία, εμφανίστηκαν σήματα κινδύνου που απαιτούν την προσοχή μας: κλιματική αλλαγή, πολιτική πόλωση, μετανάστευση και διευρυμένες ανισότητες. Αλλά κανένα από αυτά τα πραγματικά πολύ σοβαρά ζητήματα δεν συγκρίνεται με την τρέχουσα κρίση. Εξαιτίας όσων μας εμφάνισε ο Covid-19, πρέπει να επανεξετάσουμε βαθιά το κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο και να σκεφτούμε εν τοις πράγμασι για τον κόσμο του μέλλοντος.
Βασικά Ζητήματα
Ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο θα πρέπει να αντιμετωπίζει ζητήματα που προκύπτουν εξαιτίας των προηγούμενων προσδοκιών μας.
Πώς μπορούμε να συμβιβαστούμε με τη μετεγκατάσταση και την παγκοσμιοποίηση; Οι συνήθειες μας πρέπει να αλλάξουν. Την ίδια στιγμή το Σαββατοκύριακο στη Βαρκελώνη ή την Πράγα, για παράδειγμα, φαίνεται ήδη μακρινό παρελθόν. Η αλλαγή της στάσης αναφορικά με τα ταξίδια ίσως να καθυστερήσει πολύ, εάν είναι μόνο για το καλό του περιβάλλοντος. Οι περίοδοι εγκλεισμού στο σπίτι εμφάνισαν την ανάγκη εντοπισμού της προέλευσης ορισμένων αντικειμένων, όπως ιατρικού εξοπλισμού, πολύ πιο κοντά σε εμάς. Ωστόσο, ως πρώην Υπουργός Διεθνούς Εμπορίου της Ολλανδίας, πιστεύω ακράδαντα ότι δεν πρέπει να εγκαταλείψουμε την ιδέα ενός ανοιχτού κόσμου, ενός κόσμου ικανού να επιφέρει σταθερότητα, διασύνδεση, οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία.
Πώς μπορούμε να δώσουμε προτεραιότητα τόσο στους οικονομικούς όσο και στους περιβαλλοντικούς στόχους; Η κρίση του Covid-19 αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να οικοδομήσουμε μια οικονομία σε πιο υγιή, πιο γερά και πιο βιώσιμα θεμέλια. Δεν συμφωνώ με εκείνους που λένε, «Δεν έχουμε χρήματα για να χρηματοδοτήσουμε μια βιώσιμη προσέγγιση, είναι ζήτημα επιβίωσης σήμερα.» Η βιωσιμότητα είναι η απάντηση στην κρίση.
Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι η κοινωνική αποστασιοποίηση δεν θα οδηγήσει στην κοινωνική απόσταση; Η πρόσβαση όλων στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη αποτελούν πυλώνες των ευρωπαϊκών μας κοινωνιών. Δεν χρειάζεται να υποθηκεύσουμε τα σπίτια μας όταν οι γονείς μας αρρωσταίνουν, ούτε να ξεκινάμε τη σταδιοδρομία μας με μεγάλα φοιτητικά χρέη. Παρά τη σφοδρότητα της κρίσης που πλήττει την Ευρώπη, το δικό μας είναι ένα μοντέλο που πρέπει να διατηρηθεί ώστε να εγγυηθεί τη σταθερότητα και να επιτρέψει την πραγματική κοινωνική κινητικότητα.
Πώς μπορούμε πραγματικά να διαμορφώσουμε το «μέλλον της εργασίας»; Σχετικά με την ψηφιοποίηση, οι τελευταίοι μήνες ισοδυναμούσαν με μια δεκαετία περίπου επιταχυνόμενης προόδου. Μπορούμε να επανασχεδιάσουμε τα επιχειρηματικά μας μοντέλα, να αναθεωρήσουμε τον ρόλο της εργασίας, να προσαρμοζόμαστε σε εξωτερικές αλλαγές και να ανταποκρινόμαστε καλύτερα στις προσδοκίες των υπαλλήλων και των πελατών μας.
Θεμελιώδεις αρχές
Τα θέματα αυτά είναι πολύ σημαντικά, καθώς τα παιδιά μας σίγουρα θα κοιτάξουν κάποτε πίσω και θα μας ρωτήσουν τι κάναμε το 2020. Η γενιά μας θα κριθεί από τις αποφάσεις μας αυτή τη στιγμή. Και περισσότερο από ποτέ άλλοτε, χρειαζόμαστε πραγματική συνεργασία μεταξύ κυβέρνησης και επιχειρήσεων, συνεργασία μεταξύ των ίδιων των επιχειρήσεων και με όλους τους οργανισμούς ώστε να ανακαλύψουμε έναν νέο μονοπάτι.
Στην αρχή της κρίσης, η γαλλική κυβέρνηση έκανε την απασχόληση νομικά πιο ευέλικτη και παρείχε οικονομική υποστήριξη σε προβληματικές επιχειρήσεις. Τώρα το ερώτημα δεν είναι τόσο τι θα περιμένουν οι εταιρείες από το κράτος, αλλά τι μπορούμε ως εταιρείες δυναμικά να πράξουμε για να αναλάβουμε τις ευθύνες μας απέναντι στην κοινωνία. Πολλοί ζητούν την επιστροφή ενός «στρατηγικού κράτους» στη Γαλλία- ενός κράτους που ασκεί άμεση παρέμβαση στις επιχειρήσεις, καθορίζοντας ορισμένους οικονομικούς τομείς ως πρωταρχικούς. Πιστεύω ότι πάνω απ’ όλα χρειαζόμαστε όχι μόνο ένα «υπεύθυνο κράτος», αλλά και «υπεύθυνες εταιρείες», με έναν ενισχυμένο διάλογο για την παγίωση των τεσσάρων ιδρυτικών αρχών του νέου κόσμου: βιωσιμότητα, ευκαιρίες χωρίς αποκλεισμούς, οικονομική υπευθυνότητα και κοινωνική ευθύνη.
Η οικονομική ανάκαμψη είναι πραγματικά πιθανή μόνο βάσει μιας βιώσιμης «πράσινης ανάκαμψης». Δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός ως προς αυτό. Οι εταιρείες πρέπει να αναλάβουν σχετικές πρωτοβουλίες, με την απαραίτητη κρατική υποστήριξη.
Η πραγματική προσαρμογή είναι μια από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις της εποχής μας. Σε ποιο σημείο βρισκόμαστε; Με τον τρέχοντα ρυθμό, θα χρειαστούν περισσότερα από 250 χρόνια για να γεφυρωθεί το χάσμα των φύλων στις ηγετικές θέσεις των εταιρειών. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική όταν εξετάζουμε χάσματα σχετικά με την αναπηρία, την εθνικότητα, τους LGBTQ+ και άλλα παραδείγματα διαφορετικότητας. Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς και να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα. Ένα πιθανό στοιχείο για τον κόσμο του μέλλοντος θα μπορούσε να μας δοθεί αν φανταστούμε ένα ισοδύναμο δείκτη Penicaud που καλύπτει όλες τις μορφές ποικιλομορφίας, ώστε να δούμε σε ποιο σημείο πρέπει να φτάσουμε για να επιτύχουμε την πραγματική προσαρμογή.
Οι εταιρείες πρέπει, φυσικά, να είναι κερδοφόρες και να επενδύουν στην καινοτομία, την απασχόληση, την εκπαίδευση και την εμπειρία. Είναι εξίσου σημαντικό να πληρώνουν τους φόρους τους και συνεπώς να συμβάλλουν στην οικονομική ανάκαμψη. Ως φορολογούμενες, οι εταιρείες μπορούν να επιμείνουν στη σωστή και αποτελεσματική διαχείριση των δημόσιων πόρων από την κυβέρνηση και στην παροχή βασικών δημόσιων υπηρεσιών (όπως εκπαίδευση, υγεία, ασφάλεια).
Όσον αφορά την κοινωνική ευθύνη, είναι καιρός για εμάς ως εταιρείες να επαναπροσδιορίσουμε τον λόγο ύπαρξής μας, μέσω -μεταξύ άλλων- ανταλλαγής απόψεων με τους συναδέλφους μας, τους πελάτες και τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη. Δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά. Ο επαναπροσδιορισμός της προστιθέμενης αξίας μας και του ρόλου μας ως υπεύθυνου παράγοντα στις κοινωνίες μας προκύπτει από αυτήν την αναθεωρημένη έννοια του σκοπού.
Ισότιμοι όροι ανταγωνισμού
Εδώ και καιρό ισχυριζόμαστε ότι είμαστε πάρα πολύ απασχολημένοι για να απαλλαγούμε από τα καθιερωμένα πρότυπα. Με την κρίση του Covid-19, έχουμε την ευκαιρία και το καθήκον να αναθεωρήσουμε την έννοια του κοινωνικού συμβολαίου. Ως εταιρείες, πρέπει επίσης να έχουμε διαφάνεια και να παρουσιάζουμε αποτελέσματα. Ας μην περιμένουμε από τις κυβερνήσεις να εκδώσουν οδηγίες ή να ισορροπήσουν τον ανταγωνισμό. Ας εκμεταλλευτούμε τη σημερινή ευκαιρία και ας αναλάβουμε από κοινού τις ευθύνες μας.
*Διευθύνων Σύμβουλος της «ING France», πρώην Αντιπρόεδρος του ICC (Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου) και πρώην Υπουργός Διεθνούς Εμπορίου της Ολλανδίας
**πρώτη δημοσίευση: knowledge.insead.edu
