της Μαριέττας Γιαννάκου*
Δέκα μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, η Von Der Leyen κρίνεται ως ικανή και αποτελεσματική. Με κορυφαία, τη συμβολή στη διασφάλιση υψηλής χρηματοδότησης ως αντίδοτο στις υφεσιακές επιπτώσεις της πανδημίας (το εμβληματικό Next Generation EU).
Δεν πρόκειται μόνο για το ύψος της χρηματοδότησης, αλλά για τη διασφάλιση της συνεννόησης και της ενότητας των κρατών-μελών και την αποφυγή διαιρετικών τάσεων οι οποίες υπονομεύουν την ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Αποτελεί σταθερή πεποίθησή μου ότι η ΕΕ διαθέτει ισχυρές συστημικές ιδιότητες και θεσμική οργάνωση, προκειμένου να αντιμετωπίζει ακόμη και τα δυσκολότερα προβλήματα. Η κατανομή των αρμοδιοτήτων είναι τέτοια, ώστε να παρέχει σταθερά αποθέματα πολιτικής βούλησης και νομιμοποίησης στη λειτουργία της ΕΕ. Όσοι αναλαμβάνουν τους κορυφαίους ρόλους ασκούν, βεβαίως, τη δική τους επίδραση. Αλλά η ΕΕ ως οργανισμός διαθέτει πλέον ένα ισχυρό θεσμικό και πολιτικό DNA, ώστε να πλοηγείται ανάμεσα στους υφάλους της συγκυρίας και να κατευθύνεται σε μία ακόμη στενότερη ενοποιητική διαδικασία.
Η πρόσφατη ομιλία της Προέδρου της Επιτροπής για την Κατάσταση της ΕΕ αποτελεί ένα ακόμη απτό δείγμα ότι η Von Der Leyen αξιοποιεί επιτυχώς τις θεσμικές δυνατότητες. Είναι σαφές ότι η Επιτροπή δεν αποτελεί την «κυβέρνηση» της ΕΕ, όπως συμβαίνει στα εθνικά πολιτικά συστήματα, είναι όμως ισχυρός διοικητικός και εκτελεστικός βραχίων. Ταυτόχρονα, αποτελεί τον θεματοφύλακα των συμφερόντων της ΕΕ.
Ως στόχος, διακρίνεται ιδιαίτερα η επιστροφή στην ευημερία μετά την αναπόφευκτη ύφεση του 2020 με ισχυρό συντονισμό των πολιτικών των κρατών-μελών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού εξαμήνου. Πάντως η δραματική ύφεση δεν φαίνεται να προκαλεί την ανάσχεση των βασικών προτεραιοτήτων της ΕΕ σχετικά με το Green Deal και την τεχνολογική καινοτομία. Ο τρόπος αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης από τα κράτη-μέλη οφείλει να προωθεί τους βασικούς στόχους στα πεδία της κλιματικής αλλαγής και της καινοτομίας.
Ακόμη, άκουσα με εξαιρετικό ενδιαφέρον το πλαίσιο αρχών για τις σχέσεις μας με χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα. Για τη μεν πρώτη περίπτωση, αναφέρθηκε στις θλιβερές εξελίξεις με την αντίδραση σε κάθε κριτική κατά της κυβέρνησης. Στην περίπτωση της Κίνας δε, σηματοδότησε τη σχέση ανταγωνισμού σε οικονομικό και τεχνολογικό επίπεδο.
Στην περίπτωση του Brexit κάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο να σεβαστεί τα συμφωνηθέντα αντί να χρησιμοποιεί τη στρατηγική «pick and choose».
Δύο ακόμη στοιχεία εθνικού ενδιαφέροντος αξίζουν σχολιασμό. Πρόκειται για την απερίφραστη υποστήριξη της ελληνικής θέσης ότι η Τουρκία οφείλει να απέχει από κάθε επιχειρησιακή δραστηριότητα η οποία θίγει τα εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Είναι σαφές σε όλους ότι η απειλή των κυρώσεων, παράλληλα με τις κινήσεις της Γερμανικής Προεδρίας και του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είχαν σημαντική συμβολή στην κατά τα φαινόμενα αλλαγή στάσης της υπερφίαλης τουρκικής ηγεσίας.
Ακόμη, πρόκειται για την επιβεβαίωση ότι η Συνθήκη του Δουβλίνου θα αναθεωρηθεί με γνώμονα ένα αποτελεσματικότερο σύστημα διαχείρισης του μεταναστευτικού.
Αρκετοί θα επισημάνουν ότι δεν δόθηκαν απαντήσεις σε πολλά ζέοντα ζητήματα, όπως για παράδειγμα η ανεργία, η «Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση», η κοινή εξωτερική πολιτική και άλλα.
Η κριτική αυτή είναι θεμιτή και θα εξακολουθήσει να υφίσταται από διάφορες πλευρές, τώρα όμως προέχει η ενότητα και η αποτελεσματικότητα της ΕΕ εν συνόλω. Η δημόσια υγεία και η ύφεση παραμένουν πρώτες προτεραιότητες. Το έργο της Επιτροπής οφείλουμε να παρακολουθούμε στενά για την επίτευξη των στόχων. Τέλος, ας μου επιτραπεί μία υποσημείωση. Θα ήταν πολύ χρήσιμο για το ελληνικό πολιτικό σύστημα να καθιερώσει ανάλογη ακρόαση της κυβέρνησης ενώπιον του κοινοβουλίου για τη διαμόρφωση της νομοθετικής ατζέντας της επομένης χρονιάς. Κυβέρνηση, αντιπολίτευση, δημόσια διοίκηση και κοινή γνώμη θα είχαν πολλά να ωφεληθούν.
*Βουλευτής Επικρατείας της ΝΔ
