του Κώστα Χρυσόγονου*
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα άλλαξε τη δεκαετία του 2010- 19 πολύ λιγότερο από ό,τι εκείνα άλλων ευρωμεσογειακών Χωρών, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία. Η μεταβολή ουσιαστικά περιορίσθηκε, στο τέλος της δεκαετίας, σε μια αμοιβαία αλλαγή ρόλων μεταξύ ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ, αφενός, και ΣΥΡΙΖΑ, αφετέρου, όπου το πρώην σχήμα διαμαρτυρίας έγινε κόμμα εξουσίας και αντίστροφα το πρώην κόμμα εξουσίας συρρικνώθηκε σε μονοψήφια ποσοστά.
Ακόμη πάντως και η μαζική μετακίνηση άνω του ενός εκατομμυρίου ψηφοφόρων από το πάλαι ποτέ πανίσχυρο ΠΑΣΟΚ στον ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να θεωρηθεί αμετάκλητη. Αν εξαιρέσουμε την κεντρική πολιτική σκηνή, ο ΣΥΡΙΖΑ, ή μάλλον οι προσκείμενες σ’ αυτόν παρατάξεις, καταγράφουν πολύ μέτρια αποτελέσματα τόσο στις συνδικαλιστικές όσο και στις αυτοδιοικητικές αφήνοντας να εννοηθεί ότι η σχέση του με τους ψηφοφόρους δεν είναι βαθιά ριζωμένη (άλλωστε και ο αριθμός των μελών του παραμένει σε Χαμηλά επίπεδα).
Η ανασυγκρότηση του πολιτικού χώρου της Κεντροαριστεράς και η επάνοδός του σε τροχιά διεκδίκησης της κυβερνητικής εξουσίας (και μάλιστα πιο επικίνδυνου για τη Νέα Δημοκρατία από ό,τι μπορεί ποτέ να γίνει ο ΣΥΡΙΖΑ, επειδή η Κεντροαριστερά μπορεί να απευθυνθεί και σε ένα «μεσαίο» πολιτικό ακροατήριο, απλησίαστο για τη ριζοσπαστική Αριστερά) τελεί όμως υπό ένα σύνολο προϋποθέσεων, που δεν συντρέχουν αυτή τη στιγμή.
Η πρώτη προϋπόθεση είναι η Κεντροαριστερά να υπερβεί την παρελθοντολογία και να αρθρώσει πειστική πολιτική πρόταση για το μέλλον αυτής της χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κεντρικό προεκλογικό σύνθημα του ΚΙΝΑΛ το 2019 ήταν το «τώρα ξέρεις», δηλαδή μια έμμεση πρόσκληση προς τον ψηφοφόρο να αποδεχθεί ότι έσφαλε προτιμώντας τον ΣΥΡΙΖΑ το 2012 και το 2015 και να επιστρέψει στον «σωστό» δρόμο, αφού ενδεχομένως υποβάλει και δήλωση μετανοίας. Κάτι τέτοιο είναι προφανώς μη ρεαλιστικό. Η ιστορική αλήθεια είναι ότι ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση του τόπου φέρουν όλα τα κόμματα που κατά καιρούς κυβέρνησαν τον τόπο, σε διαφορετικό βέβαια βαθμό και με διαφορετικό τρόπο το καθένα. Το ζητούμενο όμως τώρα δεν είναι η απόδοση ευθυνών για το παρελθόν. Αυτό είναι η αποστολή των ιστορικών. Αποστολή των πολιτικών είναι να προτείνουν λύσεις για τα σημερινά μας προβλήματα.
Για να είναι πειστική μια τέτοια συνολική πρόταση, προερχόμενη από τον χώρο της Κεντροαριστεράς, πρέπει πρώτα να συνοδεύεται από εχέγγυα εσωκομματικής δημοκρατίας, μακριά από πελατειακά δίκτυα και λογικές αποκλεισμού. Πρέπει, δεύτερο, να περιέχει αυθεντικά προοδευτικά στοιχεία, σε αντιδιαστολή εκλογές, τόσο με τις κατά βάθος συντηρητικές προσεγγίσεις των προβλημάτων από τη Νέα Δημοκρατία όσο και με την Κοντόφθαλμη και μονόπλευρη εστίαση του ΣΥΡΙΖΑ σε πολιτικές αναδιανομής υπέρ των ασθενέστερων ενός ανεπαρκούς και διαρκώς συρρικνούμενου εθνικού εισοδήματος. Χρειαζόμαστε πολιτικές για την ανάκτηση του παραγωγικού μοντέλου και της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής Οικονομίας μαζί με κοινωνική δικαιοσύνη και με ανάταξη του τεράστιου δημογραφικού μας προβλήματος. Και πρέπει, τρίτο, να πρόκειται για πρόταση μακράς πνοής, περίπου μιας δεκαετίας (τόσο από άποψη πολιτικών, όσο και από άποψη προσώπων), γιατί αυτός είναι ο ιστορικός ορίζοντας μιας νέας ανατροπής του συσχετισμού των πολιτικών δυνάμεων στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο. Είναι ανοικτό ερώτημα αν όλα αυτά μπορούν να συντρέξουν και πότε.
*καθηγητής Νομικής ΑΠΘ και πρώην ευρωβουλευτής
