Η ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Ο ΧΡΗΣΤΟΣ Δ. ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Η ιστορία δεν είναι πολύ γνωστή, ωστόσο, με αφορμή τις εκδηλώσεις για την επέτειο των 39 ετών από την γνωστή «Διακήρυξη της 3 του Σεπτέμβρη», με την οποία είχε ανακοινωθεί το 1974 και επισήμως η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ, είναι πάρα πολύ επίκαιρη. Γι αυτό και αξίζει τον κόπο να την περιγράψουμε.

Είναι Οκτώβριος του 1977 και στις βουλευτικές εκλογές που έχουν γίνει η Νέα Δημοκρατία έχει πετύχει οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου έχει διπλασιάσει το ποσοστό του σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές, η Ένωση Κέντρου είναι υπό κατάρρευση και στον χώρο της δημοκρατικής αριστεράς η «Συμμαχία» των Γ.Α.Μαγκάκη, Νίκου Κωνσταντόπουλου και άλλων ανανεωτών της κεντροαριστεράς δεν έχει καταφέρει για 0,2% να εισέλθει στην Βουλή.

Ένας σημαντικός παράγοντας της ελληνικής πολιτικής και εκδοτικής ζωής, ο αείμνηστος Χρήστος Δ. Λαμπράκης ανησυχεί με την εξέλιξη αυτή –γιατί διαβλέπει ότι στην χώρα μας οι δυνάμεις της ευρωπαϊκής προοπτικής της και του εκσυγχρονισμού της, ενόψει της εισόδου της στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, έχουν περιθωριοποιηθεί και απειλούνται με πλήρη ισοπέδωση από την λαϊκιστική λαίλαπα του ΠΑΣΟΚ. Έτσι, με ένα κληροδότημα του πατρός του, ο επικεφαλής του ΔΟΛ δημιουργεί μία πολιτική λέσχη που φέρει τον τίτλο «Δημοκρατική Ενημέρωση» και στην οποία συνευρίσκονται άνθρωποι όπως οι Γιώργος Κουμάντος, Αδ. Πεπελάσης, Θοδ. Καρατζάς, Χριστ. Αργυρόπουλος, Σπήλιος Παπασπηλιόπουλος, Τίμος Σταυρόπουλος, Τάσος Γιαννίτσης, Νίκος Φραγκάκης, Χρ. Ροζάκης, Γιάννης Τζαννετάκος, Απ. Δοξιάδης, Γιάννης Μάνος, Γιάννης Σουριαδάκης. Γ. Γιαννόπουλος, Κ. Κοκκομέλης, Βάσος Μαθιόπουλος, κ.α.

Σκοποί της λέσχης είναι η εκπόνηση ενός μεταρρυθμιστικού προγράμματος που να αποσκοπεί στην ομαλή και επιτυχή ενσωμάτωση της χώρας στην τότε ευρωπαϊκή οικογένεια, ανοίγοντας ταυτοχρόνως τον δρόμο και για την ύπαρξη μιας αμιγώς ευρωκεντρικής σοσιαλδημοκρατικής παράταξης, ικανής να οδηγήσει προς μεταρρυθμιστικές κατευθύνσεις και την κεντροδεξιά –που είχε ήδη αρχίσει να εδραιώνει ο Κων. Καραμανλής υπό την σημαία του «ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού». Στο πλαίσιο αυτό, η «Δημοκρατική Ενημέρωση» χωρίζεται σε τέσσερις ομάδες εργασίας, οι οποίες εκπονούν και τέσσερα προγράμματα ακολουθητέας μεταρρυθμιστικής πολιτικής στους βασικούς τομείς της οικονομίας, της παιδείας, της δημόσιας διοίκησης και των εξωτερικών επιλογών της χώρας. Επίσης, με επικεφαλής τον αείμνηστο Σπήλιο Παπασπηλιόπουλο, η «Δημοκρατική Ενημέρωση» ασχολείται για πρώτη φορά στην χώρα και με την οικολογία –την οποία τότε συντριπτική μερίδα του λαού μας έγραφε στα παλαιότερα των υποδημάτων της.

Τελικά, το πολύτιμο για την εποχή εκείνη έργο της «Δημοκρατικής Ενημέρωσης» έμεινε αναξιοποίητο γιατί οι ιδέες και οι προτάσεις της –που ήσαν την εποχή τους αυτές μιας σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας στην Ελλάδα, αλλά χωρίς λαϊκό υπόβαθρο– ισοπεδώθηκαν από τον λαϊκισμό ενός τριτοκοσμικού ΠΑΣΟΚ, στο οποίο είχαν παρεισφρήσει και στοιχεία της εθνικιστικής ακροδεξιάς τα οποία ήλπιζαν ότι τελικά η Ελλάδα δεν θα παρέμενε μέλος της ΕΟΚ.
Την ίδια περίοδο, η τακτική του Κων. Καραμανλή να μετατρέψει την ΝΔ σε περισσότερο κεντρώο και λιγότερο δεξιό κόμμα ναι μεν έφερνε στους κόλπους της πολιτικούς όπως οι Κων. Μητσοτάκης, Αθαν. Κανελλόπουλος, Μιχ. Παπακωνσταντίνου, πλην όμως οι κινήσεις αυτές δύσκολα μπορούσαν να αντιπαρατεθούν στην άκρατη και τριτοκοσμική ανδρεοπαπανδρεϊκή δημαγωγία. Δυστυχώς δε, η προσπάθεια των Γιάγκου Πεσμαζόγλου, Χαρ. Πρωτόπαπα, Κώστα Αλαβάνου και Βιργινίας Τσουδερού να ιδρύσουν και να καθιερώσουν το Κόμμα του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού (ΚΟΔΗΣΟ) ως αντίπαλον δέος στην πασοκική λαίλαπα, γρήγορα απεδείχθη καθυστερημένη και ως εκ τούτου ανεπιτυχής.

Υπό τις συνθήκες που περιγράψαμε, η ελληνική σοσιαλδημοκρατική ελίτ συνεθλίβη από τα δύο κόμματα εξουσίας στην πιο κρίσιμη ιστορική στιγμή της μεταπολίτευσης –τότε, δηλαδή, που η Ελλάδα είχε πραγματική και ζωτική ανάγκη από ευρωπαϊκού τύπου μεταρρυθμίσεις. Και αυτές μπορούσαν να τις προωθήσουν στελέχη του κεντροαριστερού και κεντροδεξιού χώρου, τα οποία είχαν ευρωπαϊκή εμπειρία και ήσαν εμποτισμένα από τα ευρωπαϊκά ιδεώδη της μεταπολεμικής περιόδου.

Όμως, αντί ευρωπαϊκών μεταρρυθμίσεων, η Ελλάδα της μεταπολίτευσης επέλεξε τον δρόμο του επιδοτούμενου παρασίτου στην μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια. Τελικά δε, αντί να καλύψει το θεσμικό παραγωγικό και ανταγωνιστικό χάσμα που την χώριζε από την Ευρώπη των Εννέα στην αρχή και των Δεκαπέντε αργότερα, προτίμησε τον δρόμο της υπερκατανάλωσης με δανεικό χρήμα και κοινοτικές επιδοτήσεις, παρουσιάζοντας ταυτοχρόνως και ως «εθνικά υπερήφανο επίτευγμα» την μη τήρηση των κοινοτικών κανόνων και την προβληματική εισαγωγή της κοινοτικής εννόμου τάξεως στην αντίστοιχη ελληνική.

Οι αντιδημοκρατικές, αντιευρωπαϊκές και αντιφιλελεύθερες δυνάμεις που πτώχευσαν την χώρα και διέλυσαν τον κοινωνικό ιστό, σήμερα, παρά την καταστροφή που προκάλεσαν, προετοιμάζουν και τον δεύτερο γύρο –αυτόν της οριστικής συντριβής και της ολοκληρωτικής πανώλους. Ιερό καθήκον κάθε Έλληνα φιλελεύθερου, σοσιαλδημοκράτη και πατριώτη είναι να αντισταθεί με νύχια και με δόντια στον βόρβορο, που καθημερινά φουσκώνει. Από την πτώχευση μπορούμε να βγούμε αποφεύγοντας την συντριβή.