του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Όσο κοντύτερα στην εξουσία βρίσκεται ο πλούτος τόσο μεγαλύτερα είναι τα προβλήματα φημοκρατίας που αντιμετωπίζει ενα πολιτικό σύστημα.
Εάν ο πλούτος προκύπτει από την εγγύτητα στην πολιτική εξουσία, η λόγω ακριβώς αυτής, τότε δεν μπορεί να λειτουργήσει μιά ανταγωνιστική οικονομία της αγοράς. Το κράτος οφείλει να συμπεριφέρεται σαν ουδέτερος παράγοντας στους οικονομικούς ανταγωνισμούς.
Γιατί ρόλος του δεν είναι να κανει τους πολίτες του φτωχότερους η πλουσιότερους μέσω των αποφάσεών του. Σκοπος του είνσι νσ καθορίζεθ τους κσνόνες κσι να κσυαρίζει το πεδίο ωστε ο ανταγωνισμός νσ είναι σνοιχτός, σκληρός και δίκαιος. Αυτός είναι ο γνήσιος δημοκρατικός καπιταλισμός. Που προκαλεί δυναμισμό, ευημερία και πρόοδο.
Οτσν ο πλούτος συσσωρεύεται λογω κρατικών αποφάσεων και εύνοιας τοτε ο καπιταλισμός δεν ειναι γνήσιος. Είναι νοθευμένος. Τότε ο λαός εξαπατάται. Και το οικονομικό σύστημα δεν είναι οικονομία της αγοράς αλλά πλουτοκρατία. Οταν λ.χ. το δημόσιο παραχωρεί στον ιδιωτικο τομέα κρατική επιχείρηση απαλλαγμένη απο τα χρέη της προς το κράτος και με διατήρηση όμως παράλληλα της μονοπωλιακής της ιδιότητας τότε δεν πρόκειται για ορυολογικη ιδιωτικοποίηση αλλά για ληστρική και ευνοιοκρατική παραχώρηση.
Ενα άλλο κλασσικό παράδειγμα πλουτοκρατίας είναι η αυθαίρετη κατάργηση της χρήσης λιγνίτη για περιβαλλοντολογικούς λόγους - αν και η Γερμανία συνεχίζει να τον χρησιμοποιεί - και η στη συνέχεια πώλησή του πάμφθηνα στην Αλβανία όπου, με ελληνική κρατική χρηματοδότηση, χτίζεται εργοστάσιο αξιοποιησής του και στη συνέχεια πώληση, πολύ ακριβά, του παραγόμενου ηλεκτρικου ρεύματος πίσω στην Ελλάδα! Το σχετικό "πανέξυπνο" σχήμα αξιοποιεί τις διασυνδέσεις του όποιου ιδιώτη με το πολιτικό σύστημα εξασφαλίζοντας εγγυημένα κέρδη και σημαντικό έλεγχο της αγοράς.
Σύμφωνα με τον γνωστό οικονομολόγο και κεντρικό αρθογράφο των Financial Tines, Martin Wolfe, στο βιβλίο του "Η Κρίση του Δημοκρατικού Καπιταλισμού" (2024) αυτό είναι ένα κλασσικό φαινόμενο πλουτοκρατίας που νοθεύει την ουσία του καπιταλιστικού συστήματος της ανταγωνιστικής αγοράς (σελ. 29) που προυποθέτει απόλυτο διαχωρισμό της πολιτικής από την οικονομία.
Πέραν ενός σοσιαλιστικού συστήματος, λέει ο Wolfe, οπου το κράτος ελέγχει την οικονομία, υπάρχει ο υφιστάμενος σε πολλές χώρες κίνδυνος της πλουτοκρατίας, όπου η οικονομία τείνει να ελέγχει και να υποτάσσει στις επιθυμίες των παραγόντων της το κράτος.
Στην περίπτωση της Ελλάδας το υγιεστερο κομμάτι της οικονιμίας είναι η ναυτιλία - και ιδιαίτερα η ποντοπόρος. Διότι δεν εξαρτάται καθόλου απο το ελληνικό δημόσιο και τις αποφάσεις του. Η ναυτιλία εδω λειτουργεί σε ένα διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον και εξαρτάται απο την ιδιοσυγκρασία, την οξυδέρκεια και τις γνώσεις των υπευθύνων κάθε επιχειρηματικής μονάδας.
Κι’ όχι απο την εύνοια και την "προστασία" των κρατικών αρχών. Συνάγεται λοιπόν πως ο υγιής καπιταλισμός για να αναοτυχθεθ και να σποδώσει καρπούς θέλει μια αγορά ελεύθερη που δεν ειναι εξαρτημένη απο δημοσιες παρεμβάσεις και γραφειοκρατικούς κανονισμούς.
Οπως έγραψαν οι καθηγητές Acemοglou και Robinson στο βιβλίο τους, "The Narrow Corridor" (2018) (Ο Στενός Διάδρομος), χρειάζεται μιά λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε ενα ισχυρό κράτος - ένα είδος Λεβιάθαν οπως έλεγε ο φιλόσοφος Thomas Hobbes - που να προστατεύει την δημόσια σφαίρα απο τυχόν αυθαιρεσίες των ιδιωτών αλλά και μια δυναμική, ανταγωνιστική αγορά που να εκφράζει τον δυναμισμό της κοινωνίας και τις προοπτικές ανάπτυξης και ευημερίας.
