του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Παρά τις συχνές αναφορές στον εκσυγχρονισμό των πολιτειακών οντοτήτων χωρών της Μέσης Ανατολής είναι πλέον αποδειγμένο πως ουδέποτε υπήρξαν αυτές ανεξάρτητες απο την επιρροή και την καθοδήγηση της ισλαμικής θρησκείας.
Παρά τίς σπόψεις που συχνά ακούγονται πως τα καθεστώτα της Μέσης Ανατολής έχουν εκσυγχρονισθεί και πως πολλά έχουν εντελώς απογαλακτισθεί σπό κάθε ισλαμική επιρροή η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική. Στο σημαντικό της βιβλίο, "The Making of the Modern Muslim State" ( H Δημιουργία του Σύγχρονου Μουσουλμανικού Κράτους) η Malika Zeghal επανατοποθετεί με μεγάλη επιτυχία τον ρόλο του Ισλάμ στην σύγχρονη διακυβέρνηση της Μέσης Ανατολής.
Σύμφωνα με την δική της ανάλυση τα κράτη στις μουσουλμανικές χώρες πάντοτε έπαιζαν τον ρόλο του προστάτη του Ισλάμ και των αρχών του στις κοινωνίες τους. Παρακολουθώντας την ιστορικη διαδρομή των χωρών αυτών σε ζητήματα κουλτούρας, πολιτικής και οικονομικών θεσμών διαπιστώνει πως το κράτος πάντα φρόντιζε για το Ισλάμ από τις αρχές των όποιων συνταγματικών προσπαθειών του 19ου αιώνα μέχρι τις εξελίξεις που είχαν να κάνουν με τις εξεγέρσεις της Πολιτικής Ανοιξης και τους μετέπειτα επιτυχείς η όχι πειραματισμούς με την δημοκρατία.
Οι έντονες συζητήσεις σχετικά με την όποια κρατική υποστήριξη του Ισλάμ, καθώς και γιά το νόημά της, αποτελούσε πάντα σημείο τριβής μεταξύ συντηρητικών και των αντιπάλων τους στις μουσουλμανικές κοινωνίες. Οι αντιπαραθέσεις αυτές προυπήρχαν των ακροτήτων που έφθσσαν οι σχέσεις τους κοντά στα τέλη του 20ου αιώνα και την αναβίωση του αρχεγονικού Ισλάμ.
Τα μαζικά πολιτικά κινήματα της εποχής μας και ο ισλαμικός φανατισμός απλά γιγαντωσαν αυτές τις διαφορές και τις έφεραν στο προσκήνιο. Πάντα όμως υπήρχαν...
Αναλύοντας δημόσιες δαπάνες, συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, προελεύσεις κοινωνικές και θρησκευτικές μαθητών και φοιτητών αλλά και σχολικά προγράμματα και πανεπιστημιακά μαθήματα η Zeghal φαίνεται να αποδεικνύει πως το κράτος, παρα την εισαγωγη πιο συγχρονων, δυυικής έμπνευσης, εργαλείων διοικητικής διακυβέρνησης, ποτέ δεν έπαψε να υιοθετεί μέτρα προστασίας της θρησκείας, της μουσουλμανικής κοινότητας και του Ισλάμ.
Ανεξάρτητα πόσο τα μουσουλμανικά κράτη αύξησαν τις μη θρησκευτικές τους δράσεις και προσανατολισμούς, ιδίως στις περιοχές της Αραβικής Χερσονήσου και γύρω απο τον Περσικό Κόλπο, αυτό δεν τα έχει εμποδίσει να ενισχύσουν παράλληλα τις δραστηριότητές τους και τις δαπάνες τους για την προστασία και επέκταση της θρησκείας - ιδίως στον τομέα της ισλαμικής παιδείας.
Αυτή τους η συμπεριφορά εχει εντείνει αντί να εξομαλύνει και να γεφυρώσει τις διαφορές τους με τους αντιπάλους τους - ετερόθρησκους η αλλου μουσουλμανικού δόγματος. Είναι χαρακτηριστικη η βοήθεια που προσφέρεται στους λεγομενους μουσουλμάνους διανοούμενους (ουλάμα) ώστε να διευκολύνονται στο έργο τους, να προβάλλονται και να χαίρουν τιμης και ιδιαίτερης εκτίμησης.
Αν και η μελέτη της αφορά κυρίως το Μαρόκκο, την Τυνησία, την Τουρκία, την Συρία, την Αίγυπτο και τον Λίβανο, γίνονται πολλές αναφορές και εύκολα βγαίνουν συμπεράσματα και για τις άλλες μουσουλμανικές χώρες που δεν βρίσκονται πάνω στο στενό κύκλο της ερευνάς της.
