Πρόκειται για λογισμικό, που εμφανίζει ανεπιθύμητες διαφημίσεις, συχνά μεταμφιεσμένο σε νόμιμες εφαρμογές, το οποίο, όμως, μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια των χρηστών Android συσκευών.
Το adware, στην πιο «αθώα» του μορφή, ενσωματώνεται σε δωρεάν προγράμματα, που προβάλλουν διαφημίσεις για εμπορικούς λόγους. Ωστόσο, η σκοτεινή πλευρά του περιλαμβάνει δυνητικά ανεπιθύμητες εφαρμογές (PUA/PUP), που γεμίζουν τη συσκευή με διαφημίσεις, αλλάζουν ρυθμίσεις χωρίς άδεια ή κλέβουν προσωπικά δεδομένα.
Οι διαφημίσεις εμφανίζονται με πολλαπλές μορφές: αναδυόμενα παράθυρα, banners, ειδοποιήσεις push ή ακόμη και περιεχόμενο πλήρους οθόνης. Στόχος είναι το κέρδος μέσω κλικ ή υποκλοπής πληροφοριών.
Οι μέθοδοι διάδοσης ποικίλλουν. Συχνά, το adware παρουσιάζεται ως νόμιμη εφαρμογή, «πακετάρεται» με δωρεάν λογισμικό, εκμεταλλεύεται ευπάθειες ή πείθει τον χρήστη μέσω παραπλανητικών παραθύρων και ψεύτικων ειδοποιήσεων ασφαλείας. Μπορεί να σταλεί μέσω email, SMS ή κοινωνικών δικτύων. Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η ικανότητά του να κρύβεται μέσα στη συσκευή, να ανανεώνεται συνεχώς και να παραμένει αόρατο για τα προγράμματα προστασίας.
Η ESET αποκάλυψε πρόσφατα την καμπάνια Kaleidoscope, μια εξελιγμένη μορφή adware για Android. Οι δημιουργοί της κυκλοφόρησαν δύο πανομοιότυπες εκδόσεις της ίδιας εφαρμογής: μία ακίνδυνη στο επίσημο κατάστημα και μία κακόβουλη σε ανεπίσημες πηγές. Οι δύο εκδόσεις μοιράζονταν το ίδιο όνομα και app ID, με αποτέλεσμα τα κακόβουλα διαφημιστικά να περνούν ως νόμιμα. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το Kaleidoscope ευθυνόταν για το 28% των ανιχνεύσεων adware σε Android συσκευές το 1ο εξάμηνο του 2025.
Σημάδια μόλυνσης
Τα σημάδια μόλυνσης είναι συγκεκριμένα: επιβράδυνση της συσκευής, εμφάνιση άγνωστων εφαρμογών ή επεκτάσεων, αλλαγές στις ρυθμίσεις του browser, υπερβολικές διαφημίσεις, απότομη κατανάλωση μπαταρίας και δεδομένων. Σε πολλές περιπτώσεις, οι χρήστες δυσκολεύονται να απεγκαταστήσουν το κακόβουλο λογισμικό, που μπορεί να λειτουργεί στο παρασκήνιο και να ανοίγει τον δρόμο για πιο επικίνδυνες επιθέσεις.
Η προστασία, σύμφωνα με τους ειδικούς, απαιτεί βασική ψηφιακή υγιεινή: λήψη εφαρμογών μόνο από το Google Play Store, έλεγχο δημιουργών και κριτικών, αποφυγή ύποπτων διαφημίσεων ή συνδέσμων και διατήρηση ενημερωμένου λειτουργικού συστήματος. Η χρήση αξιόπιστου λογισμικού ασφαλείας με ενεργοποιημένη ανίχνευση PUA θεωρείται κρίσιμη. Σε περίπτωση μόλυνσης, οι χρήστες πρέπει να επανεκκινήσουν τη συσκευή σε ασφαλή λειτουργία, να απεγκαταστήσουν ύποπτες εφαρμογές και να εκτελέσουν σάρωση με antivirus.
Η έκρηξη του adware επιβεβαιώνει ότι ακόμη και απειλές, που φαίνονται «ενοχλητικές», μπορούν να εξελιχθούν σε επικίνδυνα εργαλεία κυβερνοεγκληματιών. Όπως σημειώνει ο Phil Muncaster από την ESET, η αύξηση κατά 160% δεν αφήνει περιθώριο εφησυχασμού: «Πίσω από τις ανεπιθύμητες διαφημίσεις, μπορεί να κρύβονται σοβαροί κίνδυνοι για τους χρήστες». Η πρόκληση για τους ειδικούς είναι να περιορίσουν την εξάπλωση, αλλά η ευθύνη για την πρόληψη ξεκινά από τους ίδιους τους καταναλωτές.
