των Δημήτριου Καινούργιου* και Iωάννη-Ηλία Πλήκα**
Σε μια περίοδο αυξημένων και πολυδιάστατων αβεβαιοτήτων καθίσταται επιτακτική η μετάβαση σε βιώσιμα οικονομικά μοντέλα. Μια ολιστική στρατηγική που συνδυάζει τη βιώσιμη χρηματοοικονομική, τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και την υπεύθυνη αξιοποίηση των βιολογικών πόρων, δημιουργώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την μετατροπή των σημερινών προκλήσεων σε μοχλούς ανάπτυξης και δημιουργίας μακροπρόθεσμης αξίας.
Βιώσιμη χρηματοοικονομική
Η εκρηκτική αύξηση των ESG κεφαλαίων τα τελευταία έτη αντανακλά τη μετατόπιση της επενδυτικής κουλτούρας. Σύμφωνα με έρευνα της Bloomberg Intelligence, τα παγκόσμια επενδυτικά κεφάλαια σε ESG ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 45 τρισ. ευρώ έως το τέλος του 2025, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 1/3 των συνολικών περιουσιακών στοιχείων.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) πρωτοστατεί, με θεσμικές παρεμβάσεις όπως η Ευρωπαϊκή Ταξονομία (EU Taxonomy) και η οδηγία Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), θέτοντας ενιαία πρότυπα αποτύπωσης της βιωσιμότητας, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την αξιολόγηση του πραγματικού αντίκτυπου.
Στην Ελλάδα, η στροφή προς τη βιώσιμη χρηματοδότηση βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης. Η έκδοση πράσινων ομολόγων από συστημικές τράπεζες και οι επενδυτικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για έργα πράσινης ενέργειας και υποδομών, καταδεικνύουν ότι η αγορά αποκρίνεται στις παγκόσμιες εξελίξεις.
Κυκλική οικονομία και βιοοικονομία
Η κυκλική οικονομία και η βιοοικονομία, οι οποίες ενοποιούνται στη σύγχρονη προσέγγιση της κυκλικής βιοοικονομίας, αποτελούν βασικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (EU Green Deal) και ισχυρά εργαλεία για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης.
Συνδυάζοντας την αρχή της κυκλικότητας με τη χρήση βιολογικών πόρων, στοχεύουν στη μείωση της κατανάλωσης φυσικών και μη ανανεώσιμων πόρων, την επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση υλικών, καθώς και την αποδοτική διαχείριση των αποβλήτων, μεγιστοποιώντας την αξία των προϊόντων σε όλο τον κύκλο ζωής τους.
Η κυκλική βιοοικονομία ειδικότερα, ενισχύει τη διαχείριση των φυσικών πόρων, μειώνοντας τα απόβλητα και ελαχιστοποιώντας την εξάρτηση από μη ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ), συμβάλλοντας με αυτό τον τρόπο στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Στην Ελλάδα, η εφαρμογή αυτού του μοντέλου έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι κάθε παραγωγική διαδικασία προσφέρει ευκαιρίες για τη μείωση του αποτυπώματος αποβλήτων, ενώ η επαναχρησιμοποίηση υλικών μπορεί να αποτελέσει κινητήριο δύναμη για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Μια ολιστική προσέγγιση
Η σύνθεση της βιώσιμης χρηματοοικονομικής με την κυκλική οικονομία και τη βιοοικονομία δημιουργεί ένα δυναμικό σύστημα αμοιβαίας ενίσχυσης. Η κατεύθυνση κεφαλαίων με βάση ESG κριτήρια (πράσινα ομόλογα, βιώσιμα δάνεια και επενδυτικά κεφάλαια) δημιουργεί έναν χρηματοοικονομικό μηχανισμό υποστήριξης για πράσινες επενδύσεις, όπως τεχνολογίες ανακύκλωσης, επεξεργασίας βιοαποβλήτων και παραγωγής βιοϋλικών.
Αυτές οι επενδύσεις, με τη σειρά τους, τροφοδοτούν την κυκλική οικονομία, όπου κάθε υλικό και πόρος διατηρείται σε χρήση για το μέγιστο δυνατό διάστημα μέσω επαναχρησιμοποίησης, ανακατασκευής και ανακύκλωσης.
Παράλληλα, η βιοοικονομία αξιοποιεί τα βιολογικά υπολείμματα, μετατρέποντάς τα σε νέα προϊόντα, κλείνοντας έτσι τον κύκλο των πόρων, ελαχιστοποιώντας ταυτοχρόνως τα απόβλητα. Οι τράπεζες και οι επενδυτές υποστηρίζουν πράσινες εφαρμογές, οι οποίες με τη σειρά τους δημιουργούν ελκυστικές ευκαιρίες επανεπένδυσης, αξιοποιώντας περαιτέρω τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, διαμορφώνοντας έναν κύκλο συνεχούς επανεπένδυσης και ανάπτυξης.
