του
Ηλία Καραβόλια
Στο εύστοχο πρόσφατο άρθρο της στο The Books'Journal, τ.56 ,"Ορθολογισμός ή Θεοκρατία: Αποδομώντας τον Λακάν" , η Ειρήνη Αγαπηδάκη (υπ. διδάκτωρ Ιατρικής Αθηνών) καταλήγει λέγοντας:
"....η τωρινή κατάσταση που βρίσκεται η χώρα μας, μοιάζει με το έγκλημα των αδερφών Παπέν που αναφέρει ο Λακάν. Πρόκειται για δύο αδερφές, οι οποίες δούλευαν ως υπηρέτριες στο σπίτι μιας αστικής οικογένειας στη Γαλλία. Μια μέρα, κι ενώ οι σχέσεις υπηρετικού προσωπικού και οικογένειας είχαν ήδη διαταραχθεί σημαντικά, σε σημείο που «να μην ανταλλάσσουν ούτε λέξη», έγινε μια ξαφνική διακοπή ρεύματος. Εκείνα τα λεπτά, οι αδελφές Παπέν δολοφόνησαν τα μέλη της οικογένειας με ειδεχθή τρόπο, κατόπιν καθάρισαν το σπίτι, πλύθηκαν και ξάπλωσαν στο κρεβάτι μαζί. Όταν αργότερα φυλακίστηκαν, εξακολουθούσαν να ρωτούν πώς είναι τα μέλη της οικογένειας, σαν να εξακολουθούσαν να ζουν".
Ένα αντίστοιχο παράδειγμα, θα μπορούσε να είναι το εξής: αν οι δυνάμεις που επιδιώκουν την «παντοδυναμία» συνεχίσουν να κυριαρχούν, η χώρα θα «πέσει στον γκρεμό», το χρήμα θα γίνει σπανιότερο κι από τα εντελβάις και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, όταν τα ΑΤΜ θα είναι κλειστά, θα εξακολουθεί («μετά το έγκλημα») να αναρωτιέται πώς θα διανείμει «τα λεφτά που υπάρχουν» ...
Και η αρθρογράφος καταλήγει με την ευχή :
"Με βάση τη φροϋδική θεώρηση εύχομαι αυτό να μείνει αυστηρά «πραγματικό» και να μη γίνει ποτέ «αληθινό»."
Ως μελετητής του Λακάν, με βρίσκει σχεδόν σύμφωνο η ανάλυση της κας Αγαπηδάκη. Αξίζει να δούμε την επιχειρηματολογία της για την εκλεκτική συγγένεια μεταξύ της λακανικής θεωρίας -και κυρίως της ανάλυσης της απο τον Ζίζεκ (φίλο του Τσίπρα)- και την ιδεολογία που ενδύονται οι "ριζοσπάστες" αριστεροί γύρω απο τον Τσίπρα. Να επισημάνω ότι ένας άλλος θεωρητικός που η σκέψη του επηρεάζει τους ιδεολόγους στον ΣΥΡΙΖΑ , ο Laclau, λέει : "Η πολιτική υπάρχει εκεί που δεν αλλάζουν τα πράγματα ούτε κατ' ελάχιστον". Αλλά αξίζει να δούμε και άλλη μια διάσταση από την ανάλυση της κας Αγαπηδάκη:
"Κατά μια έννοια, η «Αριστερά» ταυτίζει το «πραγματικό» με το «αληθινό», καταργώντας τελικά, το τελευταίο. Το βίωμα, είναι πάνω από τις μετρήσεις, την έρευνα, την πραγματικότητα. Αν οι άνθρωποι βιώνουν την τωρινή κατάσταση στην Ελλάδα, για παράδειγμα, ως ανθρωπιστική κρίση, έτσι είναι. Δεν χωρά αμφισβήτηση. Δεν έχει καμιά σημασία ότι σε χώρες της Αφρικής οι άνθρωποι πεθαίνουν εξ αιτίας ασθενειών που για μας θεωρούνται πια ασήμαντες. Δεν έχει καμιά σημασία που σε κάποιες ασιατικές χώρες ο μηνιαίος μισθός είναι το 1/100 του δικού μας. Η σύγκριση με βάση τα δεδομένα της πραγματικότητας, τα μετρήσιμα, τα «αληθινά», είναι πλάνη, δεν υπάρχει.
Υπάρχει μόνο το υποκειμενικό βίωμα. Δεν θα ήταν υπερβολικό να πούμε ότι η Αριστερά ταυτίζεται με την εξιδανικευτική εικόνα του «σταδίου του καθρέφτη». Θεωρεί φυσική την επιδίωξη της παντοδυναμίας. Μάλιστα, «προβάλλει» αυτή την εξιδανίκευση σε εκείνους που έχουν χρήματα, τους «πλούσιους». Αυτοί, έχουν τη «μυστικιστική σοφία» των χρημάτων και μπορούν να φέρονται «παντοδυναμικά». Πρέπει λοιπόν, να υφαρπάξουμε αυτή τη σοφία, δηλαδή τα χρήματά τους, μέσω των φόρων και άλλων μέσων της κρατικής εξουσίας, για να μπορέσουμε όλοι να διεκδικήσουμε το μερίδιό μας στην παντοδυναμία. Ή καλύτερα, για να εξασφαλίσουμε μια «ισόποση παντοδυναμία» για όλους. Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί, ότι αυτή είναι και η πυρηνική έννοια πίσω από την ιδέα του «εξισωτισμού».
Ο μόχθος, ο κόπος, η προσπάθεια του Άλλου δεν αναγνωρίζονται. Ούτε καν ο Άλλος ως χωριστή οντότητα. Είπαμε, το «πραγματικό» δεν διαφέρει από το «αληθινό». Η επιδίωξη της «παντοδυναμίας» αποκλείει τη γνησιότητα του ανθρώπου, η οποία περιλαμβάνει πλήθος ατελειών. Αυτό, σε συνδυασμό με την επιβολή του «καλού» που επαγγέλλεται η Αριστερά, σε ο,τι κι αν αναφέρεται αυτό το «καλό», οδηγεί στον ψυχικό ολοκληρωτισμό.
(" Καλό είναι αυτό που λέω εγώ και αποστολή μου είναι να σ' το επιβάλλω")
