Η Συντεχνία της Βουλής

του Στράτη Στρατήγη*

Δεν είναι άλλο από το κομματικό κατεστημένο που δεν δέχεται να θυσιάσει δεσμούς και αιωνόβιες διαπλοκές με το πελατειακό σύστημα, που το στηρίζει. Παρ’ όλο που διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο πολιτικό μας σύστημα που θα το εξυγίαιναν μπορούν να γίνουν τώρα χωρίς αναθεώρηση του Συντάγματος,

Η ρίζα του κακού δεν είναι άλλη από τον «σταυρό προτίμησης» κυρίως στις πολυεδρικές εκλογικές περιφέρειες. Η σταυροδοσία θεμέλιο του παλαιότερου παραδοσιακού/ προσωποπαγούς πελατειασμού εξασφάλισε την επιβίωση του «κοτσαμπασισμού» μετά την Οθωμανική κατοχή και την μετεξέλιξη του στην κληρονομική «πατρωνεία» των διαφόρων τοπικών πολιτικών αρχόντων σε όλη την Επικράτεια, ανεξάρτητα αν πολλοί από αυτούς ήταν έντιμοι, αξιόλογοι και πήγαν την Ελλάδα μπροστά. Συνέπηξαν κόμματα μετέφεραν όμως κάθε τόσο και αυτοί το ποίμνιο των ψηφοφόρων τους από το ένα στο άλλο για να επιβιώσουν στην Βουλή.

Στην μεταπολίτευση με το Σύνταγμα του ’75 (αρθρ. 29, παρ. 1) τα κόμματα αναγνωρίστηκαν συστατικά του πολιτεύματος με την υποχρέωση να εξυπηρετούν την ελεύθερη δημοκρατική λειτουργία του. Νόμιμα και επίσημα πλέον, εγκαταστάθηκαν σταδιακά σε όλες τις δομές και λειτουργίες του Κράτους και εμφανίστηκε η νέα μορφή του πελατειασμού, ο κομματικός ή συντεχνιακός. Από αυτόν δημιουργήθηκαν οι λεγόμενοι «κομματικοί σωλήνες», που προσέθεσαν στο κληρονoμικώ δικαίω πολιτικό μας προσωπικό, το δικό τους προϊόν. Όλοι μαζύ, διαδοχικά, διόγκωσαν υπέρμετρα το Κράτος και το έφεραν στην χρεοκοπία.

Το περίεργο είναι ότι από το 1975 είχε διαπιστωθεί ότι η ψηφοθηρία και το ρουσφέτι ήταν το αίτιο του εθνικού άγους από την σύσταση του νέου ελληνικού κράτους και η ανάγκη καθιέρωσης νέου εκλογικού νόμου, που θα καταργούσε ή θα αποδυνάμωνε τον σταυρό προτίμησης.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 πολλοί, μεταξύ αυτών και εγώ όταν αρθρογραφούσα τακτικά σε εφημερίδες σαν μέλος τότε της Διοικούσας Επιτροπής του ΚΠΕΕ, του οιονεί think tank της ΝΔ, είχαμε θέσει το θέμα αλλαγής του εκλογικού συστήματος με πρότυπο το Γερμανικό. Το δε 1979, υπό τον πηχυαίο τίτλο «ΑΝΤΙΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ» η «Καθημερινή» με ολόκληρη καμπάνια , φιλοξένησε πολλές απόψεις πολιτικών και από το ανερχόμενο τότε ΠΑΣΟΚ, υπέρ της κατάργησης του σταυρού. Πολλοί μάλιστα είχαν χαιρετίσει την απόφαση του Ανδρέα Παπανδρέου το ’82, που, παντοδύναμος τότε εκτός πάσης ενδοκομματικής αμφισβητήσεως, υπερακόντισε και κατάργησε περίπου εν μια νυκτί τον σταυρό και καθιέρωσε το σύστημα της αμιγούς λίστας με το οποίο έγιναν οι βουλευτικές εκλογές το 1985.

Η αντίδραση κυρίως των εθισμένων στον παραδοσιακό πελατειασμό βουλευτών των δύο μεγάλων κομμάτων υπήρξε άμεση και οργίλη και ο σταυρός τελικά στις επόμενες εκλογές παρέμεινε. Από τότε, παρά τις κατά καιρούς προεκλογικές εξαγγελίες και τις προθέσεις των Κυβερνήσεων των δύο μεγάλων κομμάτων για την εφαρμογή ενός μεικτού εκλογικού συστήματος κατά το Γερμανικό, τίποτε δεν έγινε.

Η τελευταία προσπάθεια, το 2010, με τον κ. Ραγγούση, Υπουργό Εσωτερικών κλπ, παρά την προεκλογική δέσμευση του ΠΑΣΟΚ και παρ’όλο ότι η διοικητική μεταρρύθμιση του Καλλικράτη, διευκόλυνε την άμεση εφαρμογή ενός τέτοιου εκλογικού συστήματος με μονοεδρικές και λίστα ανά περιφέρεια, έμεινε, με τη συνδρομή της Ν.Δ., στα χαρτιά. Δεν είχε αντιληφθεί ο δύσμοιρος ότι την Βουλή, επί των ημερών του, την συνέθεταν κατά πλειοψηφία βουλευτές που στα δύο μεγάλα κόμματα, προήρχοντο από τις συντεχνίες και τις κομματικές νεολαίες. Ή ίδια η Βουλή ήταν συντεχνιακή. Θλιβερό δείγμα αυτής της εξέλιξης ήταν η προ ημερών, με την Ελλάδα ένα βήμα πρό της χρεοκοπίας, καταψήφιση άρθρων του νομοσχέδιου για την απελευθέρωση επαγγελμάτων, από βουλευτές που ψηφοθηρούν σε συγκεκριμένες συντεχνίες.

Oι ύβρεις, η οργή, οι αρές, οι δημόσιοι προπηλακισμοί των βουλευτών δεν βοηθούν. Αμαυρώνουν ακόμη περισσότερο την εικόνα της ήδη κακολογημένης από την ίδια την Κυβέρνησή της, χώρας. Κανένας βουλευτής δεν θα φύγει και κανένας δεν θα τιμωρηθεί, αφού οι περισσότεροι, με συντεχνιακή αλληλεγγύη, το μόνο που επιδιώκουν είναι την επανεκλογή τους. Μόνοι τους οι βουλευτές των δύο μεγάλων κομμάτων, για να συντηρηθούν στο επάγγελμα, δεν πρόκειται ποτέ να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για την διαρθρωτική εξυγίανση της πολιτικής μας ζωής.
Ούτε τον σταυρό προτίμησης, το θεμέλιο του πελατειασμού, θα καταργήσουν, ούτε την κρατική χρηματοδότηση των κομμάτων τους θα εκλογικεύσουν, ούτε νόμο περί κομμάτων με υποχρέωση δημοκρατικής οργάνωσης και απαγόρευση δράσεων που αντιβαίνουν στην ελεύθερη δημοκρατική λειτουργία του πολιτεύματος θα ψηφίσουν, ούτε την άρση της ασυλίας συναδέλφων τους για πράξεις του κοινού ποινικού δικαίου θα ψηφίσουν, ούτε τις ισχύουσες παραγραφές για τους κοινούς Έλληνες πολίτες για τα ανομήματά τους θα δεχθούν, ούτε το ασυμβίβαστο υπουργικής και βουλευτικής ιδιότητος θα καθιερώσουν, ούτε κυρίως τον αριθμό τους θα μειώσουν.

Περίγελως στην Ευρώπη και στον κόσμο για τις παλινωδίες τους, περίπου αποκομμένοι από τον ανώνυμο πολίτη που υποφέρει, συνομιλητές μόνο με οργανωμένα συμφέροντα και συντεχνίες, ούτε τώρα, την τελευταία στιγμή πριν από την κατάρρευση της χώρας, ομονοούν για να στηρίξουν την προσπάθεια της σημερινής Κυβέρνησης να αποδεχθεί την τεράστια βοήθεια που μας προσφέρει το ΔΝΤ και η Ευρωζώνη.

Η μόνη διέξοδος μοιάζει να είναι σήμερα η απώλεια της αυτοδυναμίας των στις επόμενες εκλογές. Να αναδειχθεί ή να αναδειχθούν και να μπουν στην Βουλή μικρότερα κόμματα του μέσου χώρου, υποστηριζόμενα από σοβαρές ανεξάρτητες Κινήσεις πολιτών, κεντροδεξιά ή κεντροαριστερά, που θα τους συμφέρουν αυτές οι διαρθρωτικές αλλαγές και θα τις επιβάλλουν στα μεγάλα σε μετεκλογικές συνεργασίες.

* Δικηγόρος Δ.Ν. [email protected]