του
Ηλία Καραβόλια
Έχω όμως την αίσθηση ότι μας διαφεύγει κάτι σημαντικό: ότι εξαπλώνεται μία κυρίαρχη πλέον καθεστωτική ερμηνεία της χρεωκοπίας (από πολιτικούς και δημοσιογράφους, ‘οικονομολόγοι’ άπαντες , που θέλουν να επιβιώσουν πολιτικά οι πρώτοι και να μην χάσουν τις δουλειές τους στα ΜΜΕ οι δεύτεροι). Η ερμηνεία αυτή λέει ότι μπορεί αρχικά να βρεθήκαμε με μια υπερχρέωση της χώρας αλλά την μεγάλη ζημιά, την μεγάλη εσωτερική καταστροφή, ανεργία και εξαθλίωση, την προκάλεσε η ίδια η ΕΕ και το ΔΝΤ με τα διάφορα μνημόνια και τα μεσοπρόθεσμα προγράμματά της.
Κοινώς, επικρατεί η άποψη ότι δεν έφερε η χρεωκοπία το μνημόνιο αλλά το μνημόνιο τη χρεωκοπία. Δεν είναι όμως όλα τα πράγματα στην Οικονομία ,και στην ζωή, μαύρα ή άσπρα, οπότε ας τα βάλουμε σε μια λογική σειρά.
Είναι αλήθεια ότι με τη μείωση των μισθών και των συντάξεων καθώς και με την υπερ -φορολόγηση που επέβαλε το μνημόνιο του 2010 ,μειώνεται έντονα η καταναλωτική δύναμη των πολιτών, οπότε υποχωρεί το εγχώριο εμπόριο και η εσωτερική κατανάλωση . Άρα πτώση παραγωγής και ζήτησης, μειώνουν την φορολογητέα ύλη και τα έσοδα.
Ταυτόχρονα, ανεργία και ιδιωτικό χρέος μεγαλώνουν στο έπακρο. Όσοι όμως μιλούν για επενδύσεις και ανάπτυξη , δεν τολμούν να πουν μια μεγάλη αλήθεια, μια εξόφθαλμη εγγενής αδυναμία της οικονομίας μας : κρύβουν το γεγονός ότι παρά τους όλο και πιο χαμηλούς μισθούς, η ντόπια βιομηχανική και δευτερογενής παραγωγή, που θα έπρεπε έτσι να γίνεται φθηνότερη, όσο και αν εκτοπίζει τις εισαγωγές και αυξάνει τις εξαγωγές, δεν δημιουργεί απασχόληση και εισόδημα. Και είναι ευνόητο γιατί συμβαίνει αυτό : γιατί δεν γίνονται επενδύσεις.
Ενώ θα έπρεπε να είχε αρχίσει από τα μέσα και τέλη του 2010, με τις όποιες χρονικές υστερήσεις, να τρέχουν επενδύσεις και να ανοίξουν θέσεις εργασίας σε επιχειρήσεις με εξαγώγιμα αγαθά και υπηρεσίες, αυτές είναι ουσιαστικά μηδενικές, αφού στην πράξη ακυρώνονται από ένα σύστημα προσώπων και θεσμών, που ανέκαθεν επιζητούσε τα διαμεσολαβητικά οφέλη , πάσης φύσεως. Ένα τεράστιο παραγωγικό κενό, διαφορετικό από το χάσμα ανταγωνιστικότητας, είναι αυτό που κρατάει τη χώρα σήμερα στη χρεοκοπία και είναι το ίδιο που την ‘χρεοκόπησε’.
Η Ελλάδα συνεχίζει, παρά την πτώση μισθών και την τεράστια ανεργία, να χρεώνεται για να αγοράσει απ' έξω προϊόντα . Το δημοσιονομικό έλλειμμα δημιουργείται και από το έλλειμμα του Ισοζύγιου Τρεχουσών Συναλλαγών,δηλαδή από τις ελλειμματικές οικονομικές σχέσεις της χώρας με το εξωτερικό, σε τελευταία ανάλυση από το έλλειμμα παραγωγής της χώρας. Αυτό σωρεύει επί δεκαετίες χρέη που αυξάνουν έντονα το συνολικό δημόσιο χρέος.
Στην Ελλάδα , ας μην κρυβόμαστε , οι καταθέσεις ,πριν την κρίση, γίνονταν σε ελάχιστο ποσοστό βιώσιμο παραγωγικό κεφάλαιο. Στρεφότανε κυρίως σε ατομική κατανάλωση ή καταθέσεις σε ξένες χώρες. Δεν υποφέρουμε ως κοινωνίας μόνο γιατί…. κλέβουμε ή τεμπελιάζουμε στο Δημόσιο και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, ναι το κάνουμε και αυτό, αλλά έχουμε κυρίως χρεοκοπήσει γιατί γκρεμίζονται οι συνθήκες για τα εργοστάσια και τα μαγαζιά μας, και ζούμε από ‘μαγαζιά’ άλλων χωρών.
Ταυτόχρονα, Έλληνες τραπεζίτες και βιομήχανοι δεν επενδύουν – παρ ότι πέφτει το μισθολογικό κόστος της εργασίας – σε σύγχρονα μέσα παραγωγής και τελικά δεν παράγουν πιο έντονα από πριν τις φθηνότερες υπηρεσίες και τα φθηνότερα προϊόντα που μπορούν να παράγουν.Αυτό που συμβαίνει με την βίαια πτώση των μισθών σε μια υπερχρεωμένη χώρα σαν την δική μας , δεν είναι επενδύσεις, ανάπτυξη , ανταγωνιστικότητα : είναι η διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, η ένταση της ανεργίας και η υπερεκμετάλλευση των κακοπληρωμένων σε πολλές θέσεις εργασίας.
Ας πούμε την αλήθεια, όσο και αν δεν μας αρέσει :στην πραγματικότητα οι πιστωτές έκαναν στη χώρα μας και μάλιστα τελικά με πολύ πιο ανώδυνο τρόπο, ότι κάνουν απέναντι σε όλες τις χώρες με μεγάλα εμπορικά ελλείμματα ,όταν αυτές χρεοκόπησαν . Περιορίζουν τους μισθούς και οδηγούν σε εσωτερική υποτίμηση. Μάλλον μετά από λίγο καιρό, μια μεγαλύτερη κρίση χρέους θα εκραγεί σε μια άλλη χώρα ή ομάδα χωρών όπου έχει αυξηθεί το εμπορικό τους έλλειμμα εξ αιτίας, ανάμεσα στα άλλα, και του ισχυρού ανταγωνισμού εκείνων των χωρών που μόλις…. βγήκαν από το σπιράλ της ύφεσης.
Γιατί όμως στην Ελλάδα η μέθοδος αυτή δεν έπιασε καθόλου μέχρι τώρα , και μάλλον δεν θα αποδώσει ούτε μακροπρόθεσμα ; Μα για τον απλό λόγο ότι εκτός από τους μισθωτούς και τους ανέργους , που έγιναν φτωχότεροι και περισσότερο χρεωμένοι, απαξιώθηκε έντονα, το συντριπτικά μεγάλο μέρος του παλιού παραγωγικού κεφαλαίου – τόσο των μικρομεσαίων όσο και των μεγαλοεπιχειρηματιών. Η ανάπτυξη, δεν αναβάλλεται μόνο όταν υπάρχει κατάρρευση εμπιστοσύνης , ψυχολογίας, υπερφορολόγηση και γραφειοκρατία : αναβάλλεται και όταν δεν υπάρχουν κεφάλαια ,και όταν απαξιώνονται περιουσίες. Αναβάλλεται όταν κλείσουν οι τραπεζικές κάνουλες, επειδή αποσύρονται οι καταθέσεις και δεν υπάρχει πρόσβαση του τραπεζικού συστήματος στις διεθνείς αγορές.
Κυρίως όμως , η Ανάπτυξη και η Απασχόληση αναβάλλονται όταν οι ισχυροί μιας χώρας δεν ανοίγουν δουλειές και προτιμούν το εύκολο κέρδος. Οφείλει το κακό Κράτος ,να τους πείσει, και αυτό είναι το πολιτικό στοίχημα των επόμενων ετών. Διότι για ξένο χρήμα, ούτε κουβέντα: πρέπει πρώτα να ‘πληρωθεί’ το ντόπιο θεσμικό χταπόδι πολιτικών-επιχειρηματιών που αλαζονικά αυτό επιβάλλει ‘κόστους εισόδου’ στην ελληνική οικονομία. Αυτό το entry fee, το κατάλαβαν πλέον οι ξένοι, οπότε και μας ‘υποτιμούν’ εργασία και περιουσίες, ως ενέχυρο για τον αναγκαίο δανεισμό μας.
