ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΤΣΑΛΟΣ: ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΑΣ

Υπογραμμίζουμε ότι ο κ.Γ.Κώτσαλος επελέγη από την ΕΕΔΕ Manager of the Year 2011. Στην συζήτηση που ακολουθε, αναπτύσσει τις απόψεις του για το μέλλον της ασφαλιστικής αγοράς και το μάνατζμεντ και θίγει σοβαρά θέματα που άπτονται της ελληνικής οικονομίας και του μέλλοντός της.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Κύριε Κώτσαλε, είναι ορατές πλέον οι αδυναμίες του πλέγματος των κοινωνικών ασφαλίσεων στην Ελλάδα και όχι μόνον. Συνεπώς, το ερώτημα που τίθεται είναι αυτό του ρόλου που καλείται να παίξει η ιδιωτική ασφάλιση στο επίπεδο αυτό, τόσο στην ελληνική περίπτωση όσο και στον ευρωπαϊκό χώρο όπου ανήκει η ελληνική οικονομία

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Κύριε Παπανδρόπουλε, πρέπει ευθύς εξ αρχής να επισημάνω ότι το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα, παρά τις εξελίξεις που παρατηρήθηκαν διεθνώς, δεν αναμορφώθηκε για μία μακρά περίοδο. Έγιναν όμως περικοπές από τον πυλώνα ένα. Σήμερα γίνεται μία προσπάθεια αναμόρφωσης, η οποία όμως παρουσιάζει προβλήματα. Στο επίπεδο της επαγγελματικής ασφάλισης και της σημασίας της στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, ο ισχύων νόμος 3029 του 2002 είναι γραφειοκρατικός και με αρκετές αγκυλώσεις. Για την δημιουργία Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) θέτει κατώτατο όριο στις επιχειρήσεις τα 100 απασχολούμενα άτομα, όταν η συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων στην χώρα μας έχουν μικρότερο αριθμό εργαζομένων. Επίσης, ο νόμος ταυτίζει τα ασφαλιστικά προγράμματα με τους φορείς οι οποίοι τα διαχειρίζονται και τα ονομάζει επαγγελματικά ταμεία αποκλείοντας από την διαχείριση τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Όσον αφορά στις διαδικασίες σύστασης ΤΕΑ, είναι χαρακτηριστική η περίπτωση σύστασης Επαγγελματικών Ταμείων των εργαζομένων της Interamerican. Επρόκειτο για μια περιπέτεια δύο ετών που δεν θα συνιστούσα σε καμμία επιχείρηση. Επισημαίνεται ότι η Interamerican επεδίωξε και πέτυχε την σύσταση ΤΕΑ πρωτίστως για λόγους εταιρικής υπευθυνότητας έναντι του ανθρώπινου δυναμικού της. Πρόκειται για ένα από τα μόλις 9 ΤΕΑ που δραστηριοποιούνται στην χώρα μας, στοιχείο ενδεικτικό των δυσκολιών της σύστασης.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Σήμανε πλέον, κύριε Κώτσαλε, η ώρα της αλλαγής στο επίπεδο αυτό; Δεν πρέπει να προσαρμοστεί η χώρα στα ευρωπαϊκά δεδομένα και στις δημογραφικές εξελίξεις που τα συνοδεύουν;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Συμφωνώ μαζί σας. Είναι ώρα να μπούμε σε άλλη φάση. Οι ασφαλιστικές πρέπει να γίνουν ισότιμοι φορείς επαγγελματικής ασφάλισης. Είναι ανάγκη να αναλάβουν διαχειριστικό ρόλο, όπως παρατηρείται και σε άλλες χώρες της ΕΕ. Η σημερινή αξιόπιστη εποπτεία, οι αυστηροί κανόνες φερεγγυότητας για την ασφαλιστική αγορά αίρουν κάθε επιφύλαξη για την υπεύθυνη ανταπόκριση των ασφαλιστικών εταιρειών. Πρέπει να ληφθούν τώρα αποφασιστικά μέτρα για έναν λειτουργικό δεύτερο πυλώνα, ο οποίος θα μπορέσει να συνεισφέρει στην ανακοπή της ελεύθερης πτώσης που έχει ξεκινήσει για της συντάξεις και το βιοτικό επίπεδο στις συντάξιμες ηλικίες. Στις ευρωπαϊκές χώρες, όπου ασκούν επαγγελματικές ασφαλίσεις οι ασφαλιστικές εταιρείες, 83 εκατομμύρια πολίτες έχουν ενταχθεί σε φορείς επαγγελματικής ασφάλισης και έχουν επενδύσει περί τα 3,5 τρισεκατομμύρια ευρώ στον δεύτερο πυλώνα. Θέλω, όμως, να επισημάνω ότι και οι εργοδότες πρέπει να δουν την αξία της δημιουργίας ΤΕΑ, γιατί ο θεσμός τούς αφορά άμεσα και συνδέεται άμεσα και με το κοινωνικό πρόσωπο των επιχειρήσεων (σ.σ. Στην Interamerican το ΤΕΑ, που αριθμεί 550 μέλη, διαθέτει στον πρώτο χρόνο λειτουργίας του υπό διαχείριση κεφάλαια που ξεπερνούν τα 6 εκατ. ευρώ και οι εργοδοτικές εισφορές που καταβάλλονται σε αυτό είναι κατά 50% αυξημένες έναντι των εισφορών που κατέβαλλε η εταιρεία στο ομαδικό ασφαλιστήριο των εργαζομένων).

ΕΡΩΤΗΣΗ: Η άρση των φορολογικών κινήτρων δεν αποτελεί εμπόδιο στην προσπάθεια που πρέπει να γίνει;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ασφαλώς. Αυτή η άρση των φορολογικών κινήτρων δυστυχώς ήλθε σε μία στιγμή όπου στις αναπτυγμένες χώρες το ασφαλιστικό τοπίο αλλάζει άρδην. Αποτελεί κοινό τόπο στην αντίληψη όχι μόνο των ειδικών αναλυτών αλλά και των απλών πολιτών, ότι η βαθειά οικονομική κρίση και ύφεση στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα πλήττει άμεσα το λεγόμενο κράτος πρόνοιας, που με ταχύτατους ρυθμούς γίνεται όλο και πιο «λίγο». Το κράτος πρόνοιας επιβεβαιώνεται κυρίως μέσα από την κοινωνική ασφάλιση και καθρεφτίζεται στην κοινωνική συνοχή. Συνεπώς, έχοντας την εικόνα των ραγδαίων εξελίξεων που σημειώνονται στην κοινωνική ασφάλιση, αντιλαμβανόμαστε όλοι τί σημαίνει για την ελληνική κοινωνία λιγότερο κράτος πρόνοιας.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Αν καταλαβαίνω καλά, αυτό σημαίνει προβλήματα με τις συντάξεις αλλά και με τα όρια ηλικίας.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όπως γνωρίζετε, το συνταξιοδοτικό ήλθε στο προσκήνιο αρχικά με το ζήτημα της εναρμόνισης των ορίων ηλικίας για τον εργάσιμο βίο στην χώρα μας με τα ευρωπαϊκά όρια, καθώς καμμία ευρωπαϊκή χώρα –και πολύ περισσότερο η Ελλάδα– δεν μπορεί πλέον να χρηματοδοτεί απόμαχους της εργασίας στα 60 χρόνια τους. Και βέβαια, με το Μεσοπρόθεσμο, αλλά και βάσει των τελευταίων ανακοινώσεων, βλέπουμε την δραματική συρρίκνωση των συντάξεων στην βασική, στις επικουρικές, στο εφάπαξ. Δεν είναι υπερβολικοί οι τίτλοι στον Τύπο που αναφέρονται σε «σφαγή των συντάξεων». Και πέρα από τα αλλεπάλληλα και κλιμακούμενα μέτρα που ανακοινώνονται, διερωτάται ο καθένας πώς θα συνεχίσει να χρηματοδοτείται το σύστημα, έως πότε θα αντέχουν τα Ταμεία να πληρώνουν μέσω του εξωτερικού ή εσωτερικού δανεισμού, της ρευστοποίησης των περιουσιακών τους στοιχείων, κλπ.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Δηλαδή, όπως υποστηρίζει ο ασφαλιστικός σύμβουλος της ΓΣΕΕ κ.Γ.Ρωμανιάς, θα υπάρξουν κατώτατες εγγυημένες συντάξεις κοντά στα 180 ευρώ;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν πρέπει να αποκλείεται μια τέτοια εξέλιξη και οι πολίτες το έχουν καταλάβει. Δυστυχώς δε, καμμία κυβερνητική απόπειρα μεταρρύθμισης δεν κατάφερε έως σήμερα να επιλύσει το συνταξιοδοτικό ζήτημα. Όχι μόνον γιατί η εκάστοτε κυβέρνηση που το προσπάθησε «ώδινεν όρος και έτεκεν μυν», σκοντάφτοντας στον πολιτικό καιροσκοπισμό και ολιγωρώντας, αλλά και επειδή αγνοήθηκε παντελώς η ασφαλιστική βιομηχανία στην αναζήτηση ενός μοντέλου συμπληρωματικής ασφάλισης. Όμως, η συμπληρωματικότητα αυτή έχει δώσει διεξόδους σε όλες τις αναπτυγμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες και οικονομίες.

Ασφάλιση και υγεία

ΕΡΩΤΗΣΗ: Στο επίπεδο της υγείας, ποια είναι η κατάσταση και ποιες προοπτικές βλέπετε, αν λάβουμε υπ’ όψη μας την κρίση αλλά και τις εξελίξεις που σημειώνονται στην ιατρική;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η ασφάλιση της υγείας είναι ένας ξεχωριστός χώρος. Είναι μία άλλη και ακριβή ιστορία. Στο επίπεδο αυτό, ο καταναλωτής αναμένει ένα πολύ καλό προϊόν και έχει και τις ανάλογες απαιτήσεις. Όμως, το κόστος είναι υψηλό γιατί οι τεχνολογικές και άλλες εξελίξεις στον τομέα της ιατρικής είναι σημαντικές, συχνές και άρα επιβαρυντικές του κόστους της ιατρικής περίθαλψης. Στην Ελλάδα, πάντως, ναι μεν το σχετικό ασφαλιστικό προϊόν είναι ακριβό, πλην όμως είμαστε οι φθηνότεροι στην Ευρώπη. Δυστυχώς, στην χώρα μας το σύστημα της υγείας είναι σαθρό και τελικά ο Έλληνας ασφαλισμένος ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας αγοράζει αξιοπρέπεια. Θα πρέπει επίσης να πω ότι, στην χώρα μας, η θεσμοθέτηση του γενικού παθολόγου γιατρού δεν υπάρχει. Μπορεί έτσι κάποιος να βρεθεί στο χειρουργείο χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια εξέταση. Σαφώς λοιπόν και στον τομέα αυτόν πολλά έχουν να γίνουν και θεωρώ ότι είναι μονόδρομος η συνεργασία με τον δημόσιο τομέα, όπως αυτή αποτελεί γεγονός και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η ιδιωτική ασφάλιση υγείας θα συμπλήρωνε έτσι την δημόσια, επ’ ωφελεία του κόστους για τον καταναλωτή. Δεν πρέπει να μάς διαφεύγει το γεγονός ότι η επιμήκυνση του χρόνου ζωής κάνει μεγαλύτερη και την διάρκεια χρόνιων νοσημάτων, φαινόμενο το οποίο έρχεται να προστεθεί στο κόστος της περίθαλψης.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποιο είναι το επίπεδο της ασφαλιστικής συνείδησης στην Ελλάδα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν είναι από τα καλύτερα στην Ευρώπη. Ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλισης της κατοικίας, είναι το χαμηλότερο –με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε περίπτωση καταστροφών. Όμως, η τάση είναι ανοδική και θεωρώ ότι πρόκειται για θετική εξέλιξη. Επίσης, αυξημένη είναι και η εμπιστοσύνη του κοινού προς τα επενδυτικά προϊόντα των ασφαλιστικών.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Στον κλάδο των ασφαλειών ζωής ποια είναι η κατάσταση;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Υπάρχουν ακυρώσεις συμβολαίων που έφθασαν το 20% και αυτό οφείλεται στην ανάγκη των ασφαλισμένων να αναζητήσουν ρευστό. Εκτιμώ ότι η τάση της αγοράς είναι πτωτική και η Interamerican προετοιμάζεται να αντιμετωπίσει την κατάσταση αυτή με σημαντικές αλλαγές σε επίπεδο προϊόντων και την λειτουργία αποκεντρωμένης διαχείρισης ζημιών σε χρόνο που δεν θα ξεπερνά τις 16 ώρες. Θέλω επίσης να υπογραμμίσω ότι τάση της αγοράς είναι τα ετήσια συμβόλαια υγείας, αντί των ισοβίων που ισχύουν σήμερα στην Ελλάδα, και αυτό θα πρέπει να το αντιληφθεί η κυβέρνηση, καθώς είμαστε από τους ελάχιστους που έχουμε ακόμα ισόβια συμβόλαια.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Κατά την εκτίμησή σας, η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση πόσο επηρέασε την συμπεριφορά του κοινού απέναντι στις ασφαλιστικές εταιρείες και στα επενδυτικά κατά κύριο λόγο προϊόντα τους;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Με 100% βεβαιότητα μπορώ να σάς πω: καθόλου. Η κρίση στην οποία αναφέρεστε ήταν τραπεζική και όχι ασφαλιστική. Τράπεζες κατέρρευσαν, αλλά όχι ασφαλιστικές εταιρείες. Μόνον μία ασφαλιστική εταιρεία κατέρρευσε, όχι όμως για τις ασφαλιστικές της εργασίες αλλά γιατί θέλησε να επεκταθεί και σε τραπεζικές δραστηριότητες. Στην σημερινή φάση, ο ασφαλιστικός κλάδος στέκει καλά στα πόδια του, έχει διαφάνεια και με την Solvency II από το 2015 θα χαίρει και απολύτου εποπτείας.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Οι ζημιές του ασφαλιστικού κλάδου από το PSI θα μπορέσουν να ξεπεραστούν;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πιστεύω πως ναι, αν επεκταθεί και στον ασφαλιστικό κλάδο η ευνοϊκή ρύθμιση για την αναβαλλόμενη φορολογία που θα ισχύσει για τις τράπεζες. Μια τέτοια ρύθμιση θα περιορίσει τις απώλειες από την συμμετοχή του κλάδου στο πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων. Το μέτρο θα επιτρέψει τν συμψηφισμό μελλοντικών κερδών με την ζημιά που υπέστησαν οι επιχειρήσεις από το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, οδηγώντας ουσιαστικά στην επιστροφή κεφαλαίου για τους μετόχους των εταιρειών. Η ρύθμιση φέρεται να έχει συμφωνηθεί μεταξύ κυβέρνησης, τρόϊκας και τραπεζών και αναμένεται να εφαρμοστεί για όλες τις επιχειρήσεις του χρηματοοικονομικού κλάδου, μεταξύ των οποίων και οι ασφαλιστικές εταιρείες. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο χρονικός ορίζοντας που θα ισχύσει το μέτρο ενδέχεται να φθάνει ακόμη και την εικοσαετία και προϋπόθεση για την εφαρμογή του είναι η συμβατότητά του με το νέο κανονιστικό πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙΙ και με την Φερεγγυότητα ΙΙ.