του Κώστα Χριστίδη*
Ο φθόνος είναι ένα άκρως αρνητικό ανθρώπινο συναίσθημα. Ο Τζον Στιούαρτ Μιλ τον θεωρούσε ως ‘’το πιο κακό από τα ανθρώπινα κακά’’ (envy, that most evil of human evils). Ιδιαιτέρως ανεπτυγμένο είναι το συναίσθημα αυτό στους Έλληνες, διαχρονικά. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι είχαν επινοήσει τον θεσμό του οστρακισμού που, μεταξύ άλλων στόχων, εξυπηρετούσε και την εκτόνωση από τον φθόνο.
ΟΙ σύγχρονοι Έλληνες συχνά βάζουν ως στόχο ‘’να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα’’. Εκδήλωση της κοινωνικής μοχθηρίας ήταν η απίστευτη χολή που εξέμεσαν προσφάτως διά του διαδικτύου εκατοντάδες Ελλήνων εναντίον δύο νέων, εξαιρετικά επιτυχημένων στο επάγγελμά τους, συμπολιτών μας, του Στέφανου Τσιτσιπά και της Μαρίας Σάκαρη. Οι δύο αυτοί τενίστες με την σύντομη μέχρι στιγμής αλλά πάντως εκπληκτική πορεία τους έχουν ανατρέψει μία σειρά από μύθους και ‘’προοδευτικά’’ στερεότυπα. Κατ’ αρχάς αγωνίζονται μέσα στα γήπεδα του τένις (‘’αντισφαιρίσεως’’, επί το ελληνικότερον) και όχι στους δρόμους και τις πλατείες. Έχουν ήδη αναδειχθεί μεταξύ των αρίστων, σε παγκόσμιο επίπεδο, σε αυτό που κάνουν, χωρίς να στηρίζονται σε κρατικές επιδοτήσεις, εισοδηματική αναδιανομή επιβαλλόμενη εκ των άνω, συνδικαλιστική υποστήριξη ή πολιτική πατρωνεία. Η αριστεία τους αποδεικνύει ότι δεν μπορούμε όλοι να διακριθούμε σε όλα, αλλά απαιτείται έμφυτο ταλέντο και, κυρίως, εξαιρετικά κοπιώδης και επίμονη προσπάθεια. Ο ανταγωνισμός στον αθλητικό στίβο (όπως, άλλωστε, και στον καλλιτεχνικό, τον επιστημονικό, τον επαγγελματικό και αλλού) είναι σκληρός και δεν επηρεάζεται από παχιά λόγια, διαφημίσεις ή πολιτικές παρεμβάσεις. Κάθε λάθος κοστίζει, αλλά η σταθερά καλή προσπάθεια οδηγεί – πέραν της παγκόσμιας αναγνώρισης και θαυμασμού – σε υψηλά κέρδη. Τα κέρδη αυτά δεν σημειώνονται σε βάρος άλλων και αποδεικνύουν ακριβώς ότι η οικονομία είναι ένα παίγνιο θετικού αθροίσματος (positive – sum game), όπου το όφελος κάποιου δεν αντιστοιχεί στη ζημία κάποιου ή κάποιων άλλων, όπως συμβαίνει στην απλή αναδιανομή (η οποία, αντιθέτως, αποτελεί παίγνιο μηδενικού αθροίσματος, zero – sum game).
Το τένις κατηγορείται από τους μοχθηρούς ως ‘’αριστοκρατικό ‘’ άθλημα. Η κατηγορία αυτή είναι ένα προπέτασμα καπνού. Οι παγκόσμιοι αριστείς του αθλήματος, ο Ελβετός Ρότζερ Φέντερερ, ο Ισπανός Ραφαέλ Ναδάλ, ο Σέρβος Νόβακ Τζόκοβιτς κ.α., είναι όλοι τους ταπεινής καταγωγής και έχουν συστήσει φιλανθρωπικά ιδρύματα μέσω των οποίων διαθέτουν σημαντικότατα ποσά για στήριξη φτωχών παιδιών ανά την υφήλιο. Το συγκεκριμένο άθλημα έχει ένα επιπλέον χαρακτηριστικό που προκαλεί την μήνιν των απανταχού κολεκτιβιστών : είναι απολύτως ατομικό και τα πάντα (με την βοήθεια του ή των προπονητών) ανάγονται στην ατομική ευθύνη.
Ευτυχώς, όμως, ζούμε σε μία ελεύθερη και όχι σε μία στρατοκρατική κοινωνία και ο καθένας μπορεί να κάνει τις επιλογές του. Ήδη η επιτυχία των δύο λαμπρών εκπροσώπων μας παρακινεί χιλιάδες νέα παιδιά να ασχοληθούν συστηματικά με το τένις. Όλοι τους θα έχουν το όφελος της άθλησης και της προαγωγής της σωματικής ευεξίας. Κάποιοι θα διακριθούν σε διεθνές επίπεδο και θα τιμήσουν το όνομά τους και την χώρα προέλευσής τους. Κάποιοι άλλοι μίζεροι θα διακατέχονται από φθόνο και θα εύχονται, ιδιωτικώς ή δημοσίως, ‘’να … σπάσει η ρακέτα του γείτονα’’!
*Νομικός – Οικονομολόγος
