του Μιχάλη Μαριόρα*
H πρόσφατη δολοφονική επίθεση με βιτριόλι του πρώην πια ιερέα εναντίον έντεκα ανθρώπων κατά τη συνεδρίαση του συνοδικού δικαστηρίου στη Μονή Πετράκη προκάλεσε – πέρα από τις άμεσες τραγικές συνέπειές της - συζητήσεις σχετικά με τους όρους - προϋποθέσεις εισαγωγής υποψηφίων στον ιερό κλήρο. Ποιος είναι υπεύθυνος για την επιλογή, τη χειροτονία και τον έλεγχο των ανθρώπων οι οποίοι εισέρχονται στον ιερό κλήρο, μισθοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, αναλαμβάνουν το δύσκολο έργο της διαποίμανσης των πιστών και της πρακτικής διαχείρισης διαφόρων σύνθετων θεμάτων ως υπεύθυνοι ΝΠΔΔ αλλά και «παραρτημάτων» τους ΝΠΙΔ;
Η Υπηρεσία Ενημέρωσης της Εκκλησίας της Ελλάδος αναφέρει τις προϋποθέσεις χειροτονίας και την ευθύνη των πνευματικών πατέρων κωδικοποιώντας εύληπτα τους ιερούς κανόνες και τη μακραίωνη παράδοση της Εκκλησίας: «Οι πνευματικοί πατέρες έχουν την κύρια και ουσιαστική ευθύνη να προτείνουν πρόσωπα κατάλληλα, να δώσουν για αυτά “μαρτυρία”... Οι Αρχιερείς έχουν την ευθύνη της επιλογής και χειροτονίας. Πρόταση και χειροτονία είναι εξίσου υπεύθυνα έργα... Η ευθύνη Γερόντων και Αρχιερέων δεν σταματάει με την επιλογή του υποψηφίου για χειροτονία. Αντίθετα. Τότε αυξάνει και πολλαπλασιάζεται. Τότε πρέπει να αρχίζει ένας νέος αγώνας για την καθοδήγηση του χειροτονημένου... Γιατί η πτώση είναι και εύκολη και πολύ οδυνηρή...». Επομένως, η αποκλειστική ευθύνη βαρύνει σαφέστατα τους πνευματικούς πατέρες και τους επισκόπους τόσο για την επιλογή - χειροτονία όσο κυρίως για τη μετέπειτα πορεία των κληρικών.
Η Εκκλησία της Ελλάδος φαίνεται εξαιρετικά «εξοπλισμένη» θεσμικά για τον εντοπισμό ακατάλληλων ιερέων, τη θεραπεία τους, την τιμωρία ή τελικά την αποπομπή τους από τις τάξεις του ιερού κλήρου. Ο Κανονισμός 305/2018 της Ιεράς Συνόδου (ΦΕΚ 153/Α/22-8-2018) Περί Εφημερίων και Διακόνων στο άρθρο 11 αναφέρει αναλυτικά τη διαδικασία της υποχρεωτικής ετήσιας έκθεσης αξιολόγησης κληρικών που τους συνοδεύει διά βίου σε όλες τις υπηρεσιακές μεταβολές και πολύ εύκολα μπορεί να αναδείξει και να αντιμετωπίσει εκτροπές κάθε είδους. Βέβαια, προκύπτει εύλογα το ερώτημα εάν τηρείται απαρέγκλιτα η θεσμοθετημένη διαδικασία αξιολόγησης των κληρικών στη χώρα που ερίζει για την εξίσου αυτονόητη αξιολόγηση των εκπαιδευτικών...
Επίσης, από το 2009 λειτουργεί υποδειγματικά το Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών που αποτελεί εκπαιδευτική δομή παροχής πιστοποιημένων επιμορφωτικών προγραμμάτων με στόχο τη διά βίου επιμόρφωση των κληρικών, των υπαλλήλων και του προσωπικού των φορέων της Εκκλησίας. Χιλιάδες κληρικοί έχουν ήδη διαμορφωθεί και χιλιάδες συνεχίζουν σε ολόκληρη την επικράτεια αποκτώντας σημαντικές δεξιότητες, απολύτως απαραίτητες για την τέλεση των καθηκόντων τους στη σύγχρονη εποχή.
Οι δύο αυτές θεσμικές θωρακίσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος προσφέρουν επαρκές πλαίσιο διαρκούς λογοδοσίας, θεραπείας και επιμόρφωσης κληρικών, συνθήκες απαραίτητες για τον περιορισμό στο ελάχιστο παραβατικών, ανήθικων ή εγκληματικών συμπεριφορών που τραυματίζουν ανεπανόρθωτα το κύρος και την προσφορά της Εκκλησίας.
Η συγκυρία είναι εξαιρετική για την αυτοκάθαρση της Εκκλησίας από κάθε είδους προβληματικές περιπτώσεις ολίγων κληρικών, οι οποίοι προκαλούν με την ηχηρή συμπεριφορά τους, επισκιάζοντας τις άοκνες και υποδειγματικές προσπάθειες του αξιόλογου, ακούραστου κλήρου που ανακουφίζει πολυεπίπεδα όχι μόνο τους πιστούς αλλά ολόκληρη την κοινωνία.
Αντίθετα, η σιωπηρή εσωστρέφεια μόνο πολλαπλασιαστικά θα λειτουργήσει για κάθε εκτροπή...
*αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας Θρησκευμάτων, Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ
